TÌM NGƯỜI HỢP SỨC

Một lần, quá mệt, nửa đùa nửa thật với chị Hai, chắc em sang quán. Chừng nửa tiếng sau, chị Bảy gọi. "mày khỏi cần sang quán, dẹp luôn đi. về tao nuôi, cho mày ở phòng nhỏ (3x3m) và 1 tháng cho mày 2 triệu xài." - "Không được, em cần chỗ rộng hơn để vẽ" - "Thì về quê mà vẽ, ở dưới rộng rinh" - "Mắc công má lại đi ra đi vô than dơ, than tới than lui sao không lo kiếm tiền, không làm phiên dịch. nhức đầu lắm. Số em không hợp khi sống gần nhà" "không dẹp sớm mai mốt nợ chồng lên thì đừng có than. tao cũng mệt rồi, hông giúp nữa đâu"

Chị Tư nói, "Tự ái cao thì kiếm tiền cho giỏi, chứ không có tiền thì tự ái cũng bằng không".

Má nói, không làm ra tiền sao gọi là thành công. Ráng mà lo đừng để phiền ai.

Trời ơi, cái gì cũng đưa tiền ra làm thước đó chuẩn mực.
...
Sáng nay có người hỏi :
"Nhà em hả?"
"Dạ hông, nhà em ở Mỹ Tho, mà đó cũng là nhà ba má, không phải nhà em"
"Em nên làm cái này cái này thế này thế này"
"Dạ, em làm không được"
"Sao vậy, vậy mới được em ơi"
Im lặng (nói trong bụng, dạ, em không có tiền. chứ em có tiền thì em làm còn được nhiều thứ hay hơn anh nói)

Chiều nay có người hỏi thăm,
"quán làm được không em?"
"Dạ không."
"Gì mà nghe than hoài vậy?"
"Dạ, em không có than, anh hỏi thì em trả lời."
"Sao em không nhìn lên mà cứ nhìn xuống, tối ngày cứ thấy đen thui"
"Dạ, nếu anh không muốn nghe thì đừng hỏi. Hỏi thì em nói sự thật thôi"

Nhà thì la, người lạ thì tưởng ngon.
Áp lực của đồng tiền thật kinh khủng. Vẫn không thoát được nó nên tính tự ái ngày càng cao. Dù có người lạ nói chơi, đùa đùa mình keo kiệt cũng khiến mình nổi sùng. Thậm chí có lúc còn muốn tung hê dẹp hết cho hả cơn tự ái.

Tôi chán, tôi chán lắm rồi. Tôi ghét những lời hỏi thăm xã giao, ghét hết những giả lả cười nói. Ghét khi người ta hỏi, nói thật thì nghĩ mình than, kể lể, nói xạo thì thành ra vẻ rỗng tuếch, khoe khoang, nổ. Từ nay, ai mà hỏi thăm câu trước, câu sau đã nói sao than hoài vậy, là tôi không nói chuyện nữa. Cũng như ai mà mỉa mai tôi về tiền bạc, tôi cũng sẽ không đến gần người đó.

Tại sao? Tại sao?

Tại sao Himiko visual café kiếm không ra tiền để tự thu tự chi? Đơn giản vì tôi một mình. Mà tôi không thể cùng một lúc đi trên 2 con đường, vừa làm nghệ thuật, vừa kiếm tiền được. "Cái quán đâu có tệ, lại có tiếng, sao lại không có tiền?" ai nghe nói ko kiếm ra tiền cũng ngạc nhiên hỏi tôi. Đơn giản tại vì tôi, ngoài chuyện làm triển lãm ra, thì không biết chăm sóc, không bải bôi xã giao, không tỉ mỉ từng cái ly cái tách, không biết chăm sóc khách hàng, nói chung, là một quản lí cực tệ. Mà tôi làm nghệ thuật cũng không đến nơi đến chốn, vì tôi ôm cái quán không dám đi đâu (không phải là bận chăm sóc nó, mà vì sợ tới tháng ko đi mượn tiền được để trả tiền cho nó), lại thêm ôm cái cục nghẹn về tiền bạc ngay cổ. cái tính tự ái to đùng đến độ đứa bạn còn phải nói, đã làm kinh doanh thì phải biết nhịn nhục chứ. Tôi sẵn sàng bỏ mặc quán 1 tháng nằm im trong phòng không nhúc nhích, kệ xác ai làm gì làm, dù đến tháng cũng phải bò đi kiếm tiền, mượn tiền (và lại thêm cục nghẹn cứng ngắc khi nghe lời lên lớp).

Tôi sắp phải lựa chọn buông hẳn một thứ. Mà lỡ tự ái và nói theo đến cùng rồi, nên chắc là buông làm nghệ thuật của riêng mình thôi.Và cũng bởi vì, tôi có niềm tin vào Himiko, điều khó khăn chỉ là tôi không có lực và cũng không đủ tư chất để quản lí kinh doanh tốt. Trước khi quyết định dứt hẳn, tôi muốn tìm một cơ hội chót.

1/ Tìm người cho thuê quán (thuê phần kinh doanh thôi, vẫn để tôi duy trì âm nhạc và tác phẩm Mỹ Thuật, cũng như, mỗi tháng vẫn làm triển lãm 1 lần)
2/ Tìm người hợp tác phần kinh doanh.
3/ Người hợp tác hoàn toàn.
4/ Tìm người chỉ bỏ công sức ra để quản lí.

Tôi sẽ giao hẳn chuyện kinh doanh cho người đó. Phần mình, tôi chỉ làm việc duy nhất mà tôi hứng thú và làm tốt, là tổ chức triển lãm và chuyện tâm vào sáng tác hoặc apply các trại sáng tác. Khi được giải phóng khỏi gánh nặng tiền bạc và việc bị sỉ nhục tinh thần, có thể việc đối ngoại của tôi sẽ tốt hơn. Và tôi cũng có những hướng kinh doanh tốt, chỉ là, tôi không thể là người thực hiện.

Công khai doanh thu đây : (bốc trúng hóa đơn ngày nào nói ngày đó, vì cho hết vô trong bịt rác rồi).

Ngày hôm nay 24/8/2009 : (cả sáng lẫn tối) : 294.000 VNĐ.
21/08/2009 : 355.000 VNĐ
15/06/2009 : 349.000 VNĐ
02/08/2009 : 161.000 VNĐ
08/06/2009 : 598.000 VNĐ
19/08/2009 : 112.000 VNĐ
10/07/2009 : 207.000 VNĐ
13/08/2009 : 733.000 VNĐ
31/07/2009 : 278.000 VNĐ
16/08/2009 : 1.094.000 VNĐ
14/08/2009 : 431.000 VNĐ
14/07/2009 : 402.000 VNĐ
15/08/2009 : 386.000 VNĐ
16/06/2009 : 1.398.000
12/07/2009 : 1.867.000
12/06/2009 : 346.000
13/06/2009 : 437.000
11/07/2009 : 857.000
28/06/2009 : 398.000
04/07/2009 : 331.000
18/06/2009 : 393.000
27/06/2009 : 153.000
02/07/2009 : 212.000
09/07/2009 : 306.000
19/06/2009 : 230.000
20/06/2009 : 490.000
23/06/2009 : 290.000
13/06/2009 : 383.000
07/07/2009 : 513.000
29/06/2009 : 113.000
05/07/2009 : 1.411.000
03/07/2009 : 471.000
06/07/2009 : 297.000
24/05/2009 : 865.000
15/05/2009 : 549.000
12/04/2009 : 396.000
24/05/2009 : 865.000
21/08/2009 : 2.500.000

(ngày nào trên 1tr5 là do ngày đó, sau 11h, vẫn còn tôi làm nhân viên phục vụ đến 2h sáng (chủ yếu bia_cocktail )

Phần chi thì tôi chỉ nói cho người nào có ý định hợp tác nghiêm túc.

số chỗ ngồi hiện có :
- phòng lớn :
+12 bàn, 1 quầy bar, hành lang nhìn ra đường cũng có bàn (theo kiểu kệ, ngồi ghế cao).
+ 52 chỗ ngồi (trong trường hợp tổ chức nhạc có thể ngồi được 70, chật hơn 1 chút và thêm ghế nhỏ).
- phòng nhỏ : (ko thuốc lá) :
+ 7 bàn ( 3 dưới đất và 4 trên gác (ngồi xếp bằng bàn thấp kiểu Nhật).
+ 22 chỗ ngồi.

(có thể có sức chứa đông hơn nữa nếu nhiều tiền đầu tư, nhưng sẽ là không gian riêng biệt).

Hợp tác ít nhất bằng thời gian hợp đồng nhà (3 năm, giờ còn 2 năm 4 tháng).

Tôi là người chung thủy, ít thay đổi. Nên nếu như hợp rơ và chạy tốt, tôi sẽ không bao giờ dứt hợp đồng. Và có khi sẽ cùng làm hoài làm mãi. (thú thực là tôi ko thích làm 1 mình đơn độc). Miễn là đừng khiến tôi có cảm giác bị qua mặt, bị điều khiển.

Ai thực sự có hứng thú với mô hình Himiko visual café này, xin chân thành kêu gọi sự cộng tác và chung sức.

một số links hình ảnh về Himiko :

http://himikocafe.blogspot.com/search/label/324dbp

http://himikocafe.blogspot.com/search/label/Himiko%27s%20pic.

http://himikocafe.blogspot.com/search/label/himiko3%28dbp%29

http://himikocafe.blogspot.com/2009/07/lang.html


email : himiko.nguyen@gmail.com
ĐT : 095 888 1908

ĐỐI THOẠI - phỏng vấn từ Mỹ

ĐỐI THOẠI

Trang Đài Classey-Trần Nguyễn phụ trách

( Trang Đài là một nhà tư tưởng và học giả chuyên về đề tài Người Việt Trên Thế Giới, sinh sống và làm việc tại Hoa Kỳ và Châu Âu )

---

[tạp chí PHỤ NỮ DIỄN ĐÀN, số 305,tháng 8/2009, tại 9747 Bolsa Ave. Suite # 205. Westminster, CA,USA]

Trang 64

Himiko : Thắp lửa trong Mỹ Thuật, tư tưởng

TG: Kính chào Chị Nguyễn Kim Hoàng. Trangđài rất hân hạnh được gặp gỡ Chị qua phim tài liệu “Đứa Bé Nhìn Thấy Lửa” của Đạo diễn Trần Lý Trí Tân được trình chiếu tại Đại Hội Điện Ảnh ViFF 2009. Thoạt đầu, nghe tên phim bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt, Trangđài đều nghĩ là phim có nội dung ‘trẻ em’ và khi nhìn thấy tấm ảnh nhỏ giới thiệu thì cũng khó đoán nhân vật chính là một cô gái. Khi xem phim tại Đại Hội Điện Ảnh ViFF, Trangđài thật sự thích thú để khám phá những góc phố hội họa và bầu trời tư tưởng của Chị. Trước hết, xin mời Chị gửi lời chào đến độc giả của nguyệt san Phụ Nữ Diễn Đàn.

NKH: Chào chị Trang Đài, chào quý vị độc giả của nguyệt san Phụ Nữ Diễn Đàn. Tôi cũng thật ngạc nhiên khi biết mình được lựa chọn làm nghệ sĩ giao lưu với các bạn. Tôi biết đến Mỹ Thuật khá trễ, phải sau khi rời quê (Mỹ Tho) lên Sài Gòn học Đại Học Tổng Hợp, khoa Nga Văn. Nhưng vì không đủ điều kiện tự lo cho mình theo đuổi một đam mê vốn bị gia đình phản đối (nhà tôi khá khó khăn, và muốn tôi theo nghề giáo truyền thống hay là phiên dịch viên hơn là chọn con đường “lông bông”), nên tôi quyết định sang Nhật làm việc để kiếm tiền về tự lo ăn học. Năm 2000, 24 tuổi, tôi mới chính thức vào trường Mỹ Thuật. Năm 2005, tôi tốt nghiệp và mở ra không gian phá cách ‘Himiko visual café’ nhằm tạo ra một không gian giao lưu nghệ thuật tiếp cận thực sự với người dân Sài Gòn (vốn hứng thú đi café hơn là vào các gallery xem tranh). Tốt nghiệp khoa Điêu Khắc trường Đại học Mỹ Thuật nhưng sau khi ra trường, triển lãm cá nhân của tôi lại chủ yếu là làm installation, performance, conceptual photography là nhiều (các tác phẩm điêu khắc của tôi chủ yếu là làm từ thời sinh viên vì tốt nghiệp xong, tôi không có nơi chốn để làm điêu khắc nữa). Cũng có người hỏi tại sao tôi là một nghệ sĩ điêu khắc nhưng lại tham gia phần nhiều vào các hình thức thị giác mới, mà không chuyên chú sâu vào chuyên môn được đào tạo. Tôi cười. Biết nói sao giờ, tôi có những cảm xúc, những nghĩ suy, những ý niệm không thể trói buộc vào một quy định lề thói phải bắt buộc về sự diễn đạt. Điêu khắc hay hội họa hay nhiếp ảnh hay sắp đặt hay trình diễn… với tôi đều là một trong những ngôn ngữ dùng để thể hiện cảm xúc sáng tạo. Và, tôi sẽ không tự trói buộc, hạn chế mình trong một ngôn ngữ nào cả.

TG: Rất cám ơn Chị đã nhận lời “Đối Thoại” với độc giả của bản báo. Thưa Chị, vì mục này đặc biệt chú trọng đến kinh nghiệm của người Việt hải ngoại, Trangđài mời Chị kể về kinh nghiệm sống của Chị ở Nhật Bản.

NKH: Như đã giới thiệu ở trên, vì cần tài chánh để tự do theo đuổi đam mê nên tôi phải sang Nhật đi làm kiếm tiền. Trong một năm sống ở Nhật Bản, tôi đi theo dạng xuất khẩu lao động chứ không phải là được học về Mỹ Thuật. Tôi làm phiên dịch cho các tu nghiệp sinh lao động tại Nhật Bản và bản thân cũng lao động y như họ. Thế nên, kinh nghiệm của tôi tại Nhật Bản không phải là chuyện học hỏi hay sáng tác nghệ thuật mà là giữ thái độ nghiêm túc và kỷ luật trong việc làm.

Chỉ có sau này, sau khi có ‘Himiko visual café,’ tôi được một nhà tổ chức festival nghệ thuật trình diễn mời tham gia vào chương trình Performance of NIPPAF trong mùa hè 2006, và Asian Artists Meet South American diễn ra tại bốn thành phố Tokyo, Nayoga, Nagano & Kumagaya của Nhật, thì tôi mới có được chút kinh nghiệm nhỏ nhoi trong khoảng thời gian ngắn ngủi là hai tuần. Trong mười ngày, đoàn chúng tôi di chuyển qua bốn thành phố và có khoảng tám cuộc trình diễn (một cuộc trình diễn chính thức trong studio và một buổi trình diễn bất chợt ngoài đường phố). Tôi thực sự ngạc nhiên về sự nhiệt tình và đóng góp của các bạn sinh viên tình nguyện Nhật, một yếu tố quan trọng để tạo nên sự thành công cho các chương trình festival trình diễn của NIPPAF. Và tôi nhận ra được một điều quan trọng trong chuyến đi này, rằng ngay cả ở đất nước phát triển như Nhật Bản, performance vẫn chưa thực sự được công chúng thừa nhận và ủng hộ, nói gì đến việc chấp nhận và quan tâm đến loại hình nghệ thuật đương đại này ở Việt Nam.

Thật ra, tôi lại có nhiều thời gian sáng tác nghệ thuật ở Hàn Quốc hơn. Đó là vì tôi được mời tham gia chương trình sáng tác cư trú ở tỉnh Cheongju trong ba tháng (Cheongju Complex Cultural Center, Asian Artists in Residence Program, Choengju, South Korea). Nói chung thì, trong khoảng thời gian ngắn ngủi như vậy, tôi cũng không thể tự mình có nhiều những khám phá về không gian nghệ thuật. Nhưng tôi nhận thấy, so với những nơi tôi đến ở Nhật hay Hàn Quốc, thì hoạt động nghệ thuật ở Việt Nam, dù gặp vài khó khăn trong chuyện kiểm duyệt nhưng vẫn thu hút được sự quan tâm của đông đảo nghệ sĩ và được sự ưu ái của các phương tiện truyền thông. Và, với riêng bản thân tôi, thì chuyện sáng tác tại Việt Nam thực hiện được dễ dàng, thuận tiện hơn, vì ở đây, tôi có thể tự mình làm hết mọi thứ mà không phải nhờ ai, phiền ai như khi tôi sáng tác ở xứ người. (Đó là một trong những ái ngại lớn của tôi khi cần tìm vật liệu gì đó, nhưng lại phải nhờ một ai đó mà tôi lại cảm thấy họ luôn bận rộn).

TG: Mời chị giải thích về cái tên ‘Đứa Bé Nhìn Thấy Lửa,’ và kể cho độc giả về quyết định chọn lấy cái tên này cho đời sống mỹ thuật của Chị. Cái tên là nhân diện của mỗi con người. Sau khi chọn lấy cái tên Himiko, Chị có nhận thấy cuộc sống và cách nhìn của mình thay đổi không, và nếu có, thì thay đổi như thế nào?

NKH: Trong đời sống riêng lẫn trong nghệ thuật, tôi luôn cảm thấy mình chỉ như một đứa bé, cuộc sống và sáng tác luôn được dẫn dắt bằng tình cảm, vụng về trong lý trí. Khi còn là sinh viên, các thầy cũng nhận xét tác phẩm điêu khắc của tôi đầy tình cảm và những tác phẩm của tôi đạt giải triển lãm điêu khắc truyền thống do trường tổ chức là nhờ vào mặt tình cảm đó hơn là kỹ thuật thể hiện. Tôi biết đến cái tên Himiko sau khi đọc tiểu thuyết “Một nỗi đau riêng” của nhà văn Oe Kenzaburo (giải Nobel văn chương 1994). Và ý nghĩa của cái tên này ám ảnh tôi hơn là truyền thuyết về nó, hay là vì Himiko còn là tên vị nữ vương đầu tiên của Nhật Bản. Himiko có nghĩa là ‘đứa bé nhìn thấy lửa.’

Khi chưa vào trường Mỹ Thuật, và cũng chưa biết đến tên Himiko, tôi đã từng chọn một cái tên khác cho mình là “hạt cát nhỏ”, vì cảm thấy sự có mặt của mình trong cuộc đời này thật nhỏ bé và đơn độc. Khi mới ở Nhật về, có rất nhiều cơ hội làm việc và kiếm tiền mở ra cho tôi, nhưng tôi đã từ bỏ tất cả những cơ hội đó để lựa chọn con đường nghệ thuật, để cho đam mê dẫn dắt mình. Nên khi biết đến cái tên Himiko, tôi cảm thấy như mình đã thuộc về nó. Dù mọi người nhận xét, ‘Himiko visual café’ là một không gian có lửa, nhưng tôi không dám nói là mình mang trong người ngọn lửa, tôi chỉ thấy rằng tôi như một đứa bé cô độc trong bóng đêm, nhìn thấy ngọn lửa, và đi về hướng đó. Còn tôi có đến được gần, có chạm được vào ngọn lửa ấm và giữ được nó không, thì là còn cả một quãng đường dài trước mặt. Tôi từng vài lần bỏ cuộc hay thay đổi hướng đi trong vài giai đoạn đã qua trong đời, nhưng từ khi gắn với tên Himiko, tôi biết mình phải đi đến cùng trong sự lựa chọn này.

TG: Trong những tác phẩm văn chương cổ điển, những nhân vật chính thường phải trải qua một cuộc hành trình nào đó để tìm thấy chính mình, để ‘hóa bướm.’ Có lẽ chuyến đi ra nước ngoài (Nhật Bản và Hàn Quốc) đã cho Chị một không gian để tự do khám phá, và một đại dương để đối diện với thử thách trong sáng tạo nghệ thuật. Quá trình thăng hoa của Nguyễn Hoàng Kim đã diễn ra như thế nào?

NKH: Một năm sống ở Nhật không đủ gọi là không gian cho tôi tự do khám phá, vì khi đó, tôi đi để làm việc, và cũng rơi vào một môi trường kỷ luật khắc nghiệt, thiếu tự do (chẳng hạn như tôi không được quyền từ chối làm thêm vào buổi tối, dù tôi rất muốn dùng khoảng thời gian hiếm hoi trong ngày đó để đi gặp gỡ, nói chuyện với người bản xứ). Chỉ có thể nói, khoảng thời gian sống ở Nhật đã rèn cho tôi một tính kỷ luật và một sự nghiêm túc trong công việc. Kinh nghiệm đó giúp tôi nhận ra rằng một công việc bị chi phối bởi áp lực của đồng tiền không phải là con đường dành cho mình, khiến tôi dứt khoát hơn trong việc lựa chọn bước vào con đường nghệ thuật. Và tôi nhận ra một điều, cảm giác cô độc nơi xứ lạ bao giờ cũng dễ chịu hơn cảm giác cô đơn ngay trên chính quê hương mình, giữa những người thân của mình. Tôi vốn sợ cô đơn từ nhỏ, và bị nó ám ảnh suốt thời niên thiếu, nên có thể nói, đó là giai đoạn giúp tôi chấp nhận sự cô đơn, và lựa chọn sự song hành cùng nó trên bước đường nghệ thuật.

Về quá trình thăng hoa của tôi? Tôi nghĩ, mình chưa thực sự chạm tới nó. Tôi có vài khoảnh khắc tuyệt vời khi đi trải qua những chuyến đi thực tế trên mọi miền đất nước trong năm năm thời sinh viên, nhưng đó chỉ mới là những trải nghiệm ngắn ngủi. Có lẽ, quá trình thăng hoa của tôi hãy còn đâu đó trên chặng đường dài trước mặt.

TG: Trong hoàn cảnh toàn cầu hóa hiện nay, một người có thể ‘sống’ ở một nơi nhưng lại có thể ‘thuộc’ về nhiều nơi khác. Chẳng hạn một điêu khắc gia như Chị, sống và làm việc ở Việt Nam, nhưng tư tưởng và sáng tạo của Chị không bị giới hạn bởi không gian địa lý của nơi cư ngụ. Chị có suy nghĩ gì về những tác phẩm của mình – chúng có Việt tính hay không? Và nếu có, Chị định nghĩa Việt tính như thế nào? Hay Chị chỉ sáng tạo, còn việc phân tích thì nhường lại cho giới phê bình nghệ thuật?

NKH: Tôi là một người thuần Việt, sinh ra và lớn lên trong một gia đình còn nặng tính phong kiến, là một trong những thế hệ cuối cùng được giáo dục bởi những quan điểm nghiêm khắc và có phần khép kín. Tôi sang Nhật năm 22 tuổi, và bị một cú sốc văn hóa về những khác biệt của những giới hạn. Trước đó, tôi nghĩ mình là một người tự do lựa chọn suy nghĩ, quan điểm, và cách sống. Nhưng dần dần, tôi nhận ra rằng tôi đã có những ngộ nhận về tự do suy nghĩ đó. Những suy nghĩ mà tôi có được, thực ra cũng chỉ như là một trong những món ăn được bày ra trong một bữa tiệc búp phê. Được toàn quyền lựa chọn những món đó, ăn thỏa thích, no nê, tôi nghĩ là mình được tự do lựa chọn mọi thứ, mà không biết rằng, thực chất, đó cũng chỉ là một bữa ăn đã được tính trước, và tôi chỉ được ăn một trong những món mà người ta đã chọn cho mình . Nhưng, cho dù suy nghĩ của tôi có nhiều thay đổi qua những chuyến đi và quan sát, thì mặc nhiên, tôi vẫn còn chưa thoát khỏi những điều khuôn khổ đã thấm nhuần vào máu. Những tác phẩm của tôi là ngôn ngữ nói lên quan điểm, tâm tư tình cảm, cách sống, sự lựa chọn và cái nhìn của tôi về cuộc sống, về con người xung quanh mà tôi là một nguyên tố trong tổng thể đó. Tôi không thể nói nó là tiếng nói đại diện của nhiều người Việt, mà chỉ có thể khẳng định, đó là tiếng nói của tôi, một người Việt. Và chỉ cần như thế, tôi nghĩ, có thể nói là Việt tính.

Tôi không có nhiều cơ hội gặp gỡ và tiếp xúc với giới phê bình nghệ thuật, cũng như, không biết họ có biết đến tác phẩm của một người trẻ như tôi không. Nên đôi khi, tôi cũng phải tự phân tích và nói về quan điểm sáng tạo của mình, một điều mà tôi hoàn toàn không thích lắm. Bởi đơn giản vì tôi nghĩ, tác phẩm đã là một tiếng nói.

TG: Xin được hỏi về cái nhìn của Chị trong vấn đề giới tính và nghệ thuật. Tuy hiện nay, số họa sĩ và điêu khắc gia nữ đã có nhiều, nhưng sự chênh lệch nam nữ vẫn còn rất cao. Chị đã gặp những trở ngại nào, nếu có, trong quá trình đi tìm con đường và tiếng nói nghệ thuật của mình? Và đứng về mặt giới tính, Chị có nhận diện với phái nữ không, hay chọn làm ‘Đứa Bé Đã Nhìn Thấy Lửa’ - một nhân diện ngoài giới tính?

NHK: Ngày nhỏ, cũng có đôi lúc tôi muốn mình là một người đàn ông, để có thể lang bạt kỳ hồ, có thể làm những điều mình thích mà không gặp nhiều trở ngại như khi là một người phụ nữ. Nhưng càng lớn, những giới hạn về giới tính không còn là trở ngại quá lớn với tôi, nhất là khi quan điểm xã hội ngày càng rộng mở, và người phụ nữ cũng có một sự bình đẳng nhất định. Tôi không xoáy sâu vào việc lựa chọn giữa việc chăm sóc gia đình hay dấn thân vào con đường nghệ thuật, vì suy cho cùng, đó cũng là một trong những vấn đề bình thường trong cuộc sống mà bất kì người phụ nữ nào cũng phải đối mặt, và phải lựa chọn. Mà, đã là lựa chọn, thì âu cũng là một điều thuận theo tự nhiên, khi phụ nữ phải hy sinh đam mê nhiều hơn là đàn ông. Còn riêng tôi, tôi đã chọn việc bước vào con đường này, vì thế, chuyện phân biệt giới tính với tôi không còn là vấn đề lớn nữa. Khi tôi làm triển lãm sắp đặt THẾ GIỚI ĐA NGUYÊN ở Hàn Quốc và Sài Gòn năm 2007 về đề tài đồng tính (được mời tham dự triển lãm ở Beclin do Ifa gallery tổ chức vào tháng 12 năm 2009), nhiều người cũng đặt câu hỏi về giới tính của tôi, hỏi tôi có phải là người đồng tính không. Tôi không hiểu, sao người ta không nhìn vào tác phẩm, không đi thẳng vào vấn đề tôi đặt ra, mà lại xoáy sâu vào chuyện riêng tư trong đời sống.

Tôi là một người phụ nữ cơ bản về mọi mặt. Cũng có những ước mơ và khao khát hạnh phúc, và phải lựa chọn một trong những điều khả dĩ trong cuộc sống, chứ không còn là một đứa bé ôm ấp huyễn tưởng về những điều viễn vông. Nhưng trong người phụ nữ nào mà không có một phần trẻ thơ, với những mong chờ ngờ nghệch và niềm tin vĩnh cửu về một ngọn lửa yêu thương luôn thắp sáng? Mà trẻ thơ đa phần như nhau, đều là một nhân diện ngoài giới tính.

TG: Rất cám ơn Chị cho một cuộc “Đối Thoại” lý thú. Mến chúc Chị tiếp tục thành công trong việc nối lửa cho nghệ thuật đương đại, và cho các thế hệ họa sĩ tương lai. Rất mong Chị sẽ có dịp đến Hoa Kỳ để trao đổi về vấn đề mỹ thuật qua chương trình Fulbright.

NHK: Xin cảm ơn chị.

----

(lần đầu tiên mình được 1 bài phỏng vấn không bị cắt chữ nào :) )

cần tuyển nhân viên ca ngày

thời gian làm việc : từ 8h - 17h15.
liên hệ : 095 888 1908

The World magazine

Đẹp 1001

Báo mới, số thứ 2.


Bàng phỏng vấn gốc từ tháng 10/ 2008.

Thế hệ chúng tôi

Gặp lại nghệ sỹ điêu khắc Nguyễn Kim Hoàng sau chuyến ngao du qua đất Mỹ, vẫn là khuôn mặt tròn đầy trẻ hơn tuổi mà nhiều người nhìn nhầm giống người Nhật. Cũng là một cơ duyên, chị đã từng sống tại Nhật hơn 1 năm và thành thạo ngôn ngữ nước này, cũng như một tay gầy dựng và phát triển quán Cà phê nhìn mang tên Himiko Nguyễn (Trong tiếng Nhật, Himiko là đứa bé nhìn thấy lửa).

TÔI “MIỄN DỊCH” TRƯỚC CÁI ĐIÊN CỦA NGHỆ SỸ KHÁC

• Thường thì, người ta hình dung một “nghệ sỹ” luôn có một ngoại hình và cả tính cách hơi khác người, riêng chị thì lại có một ngoại hình trẻ hơn tuổi, chị có thể miêu tả một chút về mình không?

Tôi thường hay bị nhận xét trẻ con hơn độ tuổi tôi đang có. Mới tháng trước qua Mỹ, trong một cuộc triển lãm Mỹ Thuật, tôi đến lấy ly rượu cho mình thì bị hỏi ID xem có đủ tuổi uống rượu chưa, vào casino thì bị dòm dòm hỏi mày còn con nít mà. Trẻ hơn Mỹ đã đành, mới năm ngoái, khi tôi chạy chiếc xe Atila của người bạn vô bãi gửi xe, thì “được” chú gửi xe thân tình hỏi, “mày chưa đủ tuổi sao dám chạy xe này con”. Hình như, tôi chưa bao giờ “lớn” trong mắt ai cả. Còn, thật ra, tôi cũng thấy mình bình thường như mọi người, cũng bị chi phối bởi cảm xúc và đôi khi cũng để lý trí dẫn dắt. Có khác chăng là bởi cái đam mê vận quá sâu vào người, mà, đam mê nghệ thuật thì không phải ai cũng hiểu. Ngay cả như gia đình tôi, luôn bảo tôi dẹp bỏ Himiko đi cho khỏe người, mà tôi thì vốn cứng đầu và lì lợm, gồng được lúc nào thì cứ gồng, chừng nào hết sức thì buông vậy.

• Theo chị, nghệ sĩ có cần “điên” không? Và chị đánh giá như thế nào về mức độ “điên” của nghệ sỹ nói chung và của bản thân nói riêng?

Tôi cũng hay nghe người ta nói nghệ sĩ thì thường hay điên, nhưng, thật ra, trong cuộc sống, ai mà không có lúc điên , lúc tỉnh. Có chăng, “điên” là sự buông thả cảm xúc không kiềm chế lại bằng lí trí, mà nghệ sĩ thì, lý trí quá, làm sao thể hiện được cái tôi, cái tình vào trong tác phẩm đây? Nếu có thể “điên” đúng lúc và tỉnh kịp thời thì tuyệt vời rồi, nhưng không phải ai cũng có thể kiểm soát được cường độ đó. Riêng tôi thì, có thể với gia đình, cái sự “buông mình” vào môi trường nghệ thuật của tôi là điều điên rồ, nhưng với tôi thì lại là lựa chọn không thể nào khác đi được. Ngoài ra, trừ khi bị sự chi phối quá mức của tình cảm (tôi vốn là người lụy tình), thì trong sáng tác, tôi cũng tự biết cách điều chỉnh để điên một cách vừa phải và tỉnh ra kịp lúc. Còn với nghệ sĩ khác, tôi “miễn dịch” trước cái điên của họ nên không thể đo được cường độ của ai cả.

TÔI CẢM THẤY MÌNH SẮP SỬA BUÔNG…

• Có người cho rằng nghệ sỹ là một con buôn khéo tay, nghĩa là buôn từ tác phẩm của mình tới buôn những hoạt động xung quanh tác phẩm trong đó có kinh doanh “tên tuổi”, kinh doanh dịch vụ cộng thêm, và dường như nghệ sỹ khi kinh doanh đều khá thành công, quan điểm của chị về vấn đề này ra sao?

Có thể với ca sĩ hay diễn viên thì do sức hút với một số lượng fan hâm mộ thì điều này có vẻ đúng, nhưng với tôi thì quan điểm này phá sản. Tôi thực sự là con buôn dở tệ và hoàn toàn không biết cách khai thác tên tuổi hay thương hiệu (nếu có) của mình.

• Chị cũng đã từng nói rất ghét việc kinh doanh, đi từ điểm chung của nghệ sỹ là tính tự ái và tự trọng cao hơn người khác, vậy sao chị vẫn chọn công việc này mà không phải là chuyên tâm vào sáng tác?

Tôi vẫn sáng tác đó thôi. Tính đến thời điểm sau khi tốt nghiệp (cũng là thời gian bắt đầu khởi dựng Himiko visual café) tôi đã có 3 cuộc triển lãm cá nhân (trung bình mỗi năm 1 lần), và tham gia 2 chương trình sáng tác nghệ thuật dài ngày ở Nhật Bản và Hàn Quốc. Ngay cả việc cố gắng duy trì hoạt động của Himiko, tôi cũng không nghĩ mình đang kinh doanh quán cà phê, mà là như đang gìn giữ một không gian hoạt động nghệ thuật cộng đồng. Đơn giản là tại đây, tôi và bạn bè tôi có thể trưng bày, giới thiệu tác phẩm của mình một cách thoải mái và đến được với nhiều đối tượng người xem mà không phải lệ thuộc vào những giới hạn thời gian hay thủ tục rườm rà như khi trưng bày ở những không gian khác. Có giới hạn chăng là tôi phải thay đổi ngôn ngữ thể hiện vì trong điều kiện hiện tại, điêu khắc, chuyên môn tôi được đào tạo chính quy từ trường đại học, không thích hợp về mặt tài chính cũng như về nơi chốn để tôi chọn lựa.

• Dường như, phía sau sự thành công của mỗi nghệ sỹ đều có bóng dáng của một hoặc nhiều vị “ân nhân” nào đó, chị có nằm trong trường hợp này không?

Tôi không chắc mình có được xếp vào dạng nghệ sỹ thành công không nữa. Vì hiện tại, tôi thấy mình còn đang quá gồng mình mệt mỏi. Chỉ có thể nói rằng, để đứng được cho đến ngày hôm nay, thì phía sau tôi có sự động viên của vài người bạn và sự giúp đỡ, cũng như lời khuyên của một vài “người lớn” trong lúc gian nan nhất. Nhưng đường thì dài, rồi, có lúc, tôi thấy mình thật đơn độc với những lo âu tính toán không hợp với bản chất của mình. Như lúc này đây, tôi thực sự không biết có ai phía sau tôi hay không nữa. Cái tiếng của Himiko làm mọi người ảo tưởng về tôi. Tôi phải nói thật rằng tôi đang đuối sức bởi sự thay đổi nơi chốn giữa chừng sau 2 năm tưởng đã làm tôi trắng tay. Ráng gồng thêm nửa năm nữa đến giờ tôi bắt đầu mỏi mệt. Tôi đang cảm thấy mình sắp sửa buông, bởi không đủ lực để theo một công trình đòi hỏi sự dài hơi như thế này.

TẠI SAO PHẢI THỎA MÃN TÒ MÒ CỦA NGƯỜI KHÁC

• Chị từng tổ chức một chương trình nghệ thuật cộng đồng Free Hug khá đình đám, lấy ý tưởng từ hoạt động của một chương trình tại Úc. Chị đánh giá như thế nào về những hoạt động như vậy khi thực hiện ở Việt Nam?

Tôi không nghĩ từ “đình đám” là chính xác, vì, tôi và Nam Phương đã thực hiện điều đó khá lặng lẽ, theo đúng tinh thần “Free hug”, để cảm nhận một cách giản dị sự tiếp nhận những cái ôm nồng ấm bất ngờ từ những người xa lạ. Cho đến bây giờ, những video clip tôi quay vẫn chưa đưa lên YouTube như đã dự định chia sẻ như sự tiếp nối chương trình đó. Chỉ đến khi phóng viên Tuổi Trẻ đến với dự định đưa tin về Freehugs tôi thực hiện ở Himiko, thì tôi mới cho anh biết về chuyện chúng tôi làm, vì đó mới đúng tinh thần “Free hug” một cách “nguyên chất” hơn. Tôi hơi dị ứng với những phong trào Free hugs được khởi xướng trên blog sau đó, với những băng rôn, khẩu hiệu và một đám đông ồn ào mang tính chất biểu hiện và “đình đám” để lập kỷ lục gì đó hơn là thực sự cần một cái ôm như đúng ý nghĩa nguyên thủy của Juan Mann - người Úc đã khởi xướng nên phong trào Free hug.

• Trong một lần tham gia dự án nghệ thuật “Art Maraton”, chị đã chọn đề tài “Thế giới đa nguyên” mà tinh thần chung là về đồng tính. Người ta sẽ đặt câu hỏi “liệu những ẩn ức bên trong được sắp đặt thành nghệ thuật hay chính người nghệ sỹ thể hiện những ẩn ức của người khác bằng cái tài của mình”?

Nếu như tất cả những “sắp đặt thành nghệ thuật của người nghệ sĩ đều xuất phát từ những ẩn ức bên trong” thì có lẽ, người nghệ sĩ phải vận lấy khá nhiều những bi kịch cuộc đời, những đớn đau tinh thần, những chồng chất số phận? Mà tôi nghĩ, một kiếp người không thể nào mang vác hết. Tôi chỉ cảm thấy rằng, một tác phẩm nghệ thuật mang tính cộng đồng nói chung, là một thứ ngôn ngữ mà muốn thể hiện nó, người ta phải lăn lê bò toài vào những mảnh đời, học lấy tiếng nói của người trong cuộc, vận lấy những nghĩ suy, day dứt như chính mình là… Thật ra thì, người nghệ sĩ nào, rồi cũng có một lần làm lẫn lộn cả hai vế đó, nhưng rốt cuộc phải là, tác phẩm anh như thế nào, có được sự thừa nhận của thế giới mà anh thể hiện không. Riêng bản thân mình, tôi không quan tâm lắm đến những tò mò cố ý của những câu hỏi xoáy vào khía cạnh nhạy cảm. Trong mắt tôi, tất cả những tình yêu thương đều giống nhau về bản chất, tôi không quan tâm lắm và cũng không cảm thấy mình phải có nhiệm vụ thỏa mãn những tò mò về góc độ riêng tư mà người khác xoáy vào.

NGHỆ SĨ CỨ NÊN LÀ KẺ CỰC ĐOAN NHẤT

• Quan điểm cũ cho rằng “nghệ sỹ là người nói lên tiếng nói số đông bằng cách riêng của họ”, nhưng kết quả là người ta nhìn thấy “nghệ sỹ chỉ nói lên tiếng nói của chính họ bằng một cách không mấy dễ hiểu”. Chị nghĩ sao về điều này?

Cũng tùy thôi. Có thể, người ta nhìn thấy những nghệ sĩ chỉ nói lên tiếng nói của chính họ, mà họ cứ tưởng là mình đang cất tiếng cho đám đông, nên cũng không mấy người hiểu. Tôi thực ra không biết về “quan niệm cũ” này đâu. Và bản thân tôi, cũng ít khi nào nghĩ rằng mình là người cất tiếng của đám đông. Bởi, cho dù có đưa ra một đề tài nào đó, tôi cũng thể hiện theo góc nhìn của mình, dựa trên chủ thể quan điểm là mình, mà trong đám đông đó, có vài người hiểu được đã là đáng quý. Tôi thì thấy rằng, người nghệ sĩ cứ nên là một kẻ cực đoan nhất, giữ cái tôi nhất, mang một nét riêng biệt nhất, đừng để lẫn lộn vào trong đám đông, chỉ cần cất tiếng nói mà ai nghe cũng biết là của riêng chính họ là đã thành công rồi. Còn hiểu thì, tùy duyên, tùy thời và tùy người thôi.

• Ở thế hệ của chị và nhận xét những quan điểm nghệ thuật hiện đại, chị đang chọn cho mình con đường nào?

Có bao nhiêu con đường ở cái thế hệ của tôi? Có bao nhiêu quan điểm nghệ thuật hiện đại? Tôi còn không biết nữa. Ngay khi sắp tốt nghiệp đại học, tôi đã định sẵn cho mình con đường của những chuyến đi, những khám phá ,thể nghiệm… và không mang vác quá nhiều vào mình. Rồi tôi gặp vài người theo cơ duyên, đẩy đưa tôi bước vào con đường nhiều khó khăn này, rốt cuộc còn lại mình tôi. Tôi có bước tiếp được hay phải rẽ ngang, tôi vẫn còn chưa biết. Nhưng, có vẻ như, nói theo cách của anh thì, có vẻ như tôi đang sắp lựa chọn con đường “thể hiện những ẩn ức riêng tư”!

• Được biết, tại Himiko Salon, chị đã nhận tổ chức triển lãm cho những sinh viên mỹ thuật trẻ mới ra trường và những triển lãm của trẻ em đường phố, xét một mặt nào đó, đây có thể xem như là một hoạt động “từ thiện” của chị không, vì về mặt kinh doanh là không có doanh thu?

Tôi gọi đó là một trong hoạt động hỗ trợ và giúp sức cho những người trẻ chưa đủ điều kiện có thể tự ra mắt mình. Tôi không thể gọi là hoạt động từ thiện, bởi lẽ, bản thân Himiko chưa đủ lực để có thể làm từ thiện (vẫn phải lấy một phí cơ bản nhất là phí party). Và, chính Himiko cũng là một không gian trẻ đang cần sự hỗ trợ và giúp sức mới có thể đủ sức dài hơi mà đứng vững.

• Theo quan sát của chị, thì Himiko có phải là quán cà phê nhìn đầu tiên ở Sài Gòn không?.

Tôi chẳng thể khẳng định Himiko có phải là một quán cà phê nhìn đầu tiên hay không, bởi lẽ, có nhiều quan điểm khác nhau về quan niệm “nhìn”. Chẳng hạn, trước đó cũng đã có 1 vài quán treo 1 vài bức tranh hay thư pháp gì đó, và gọi đó là cà phê nghệ thuật. Tôi chỉ có thể nói là ở Sài Gòn, Himiko là quán cà phê đầu tiên đưa mô hình không gian nghệ thuật công đồng vào tiêu chí hoạt động nghiêm túc và tổ chức triển lãm một cách thường xuyên. Sau đó, theo tôi biết thì có 2 nơi cũng bắt đầu mô hình này ở Sà Gòn nhưng hiện tại, cả 2 nơi đó đều không còn hoạt động nữa. Còn theo như người ngoài, một nghệ sĩ người Nhật sống vài năm tại Việt Nam giới thiệu của cho ART iT -một tạp chí nghệ thuật tại Nhật khi được yêu cầu giới thiệu 5 không gian gian nghệ thuật có ảnh hưởng nhất tại Việt Nam thì Himiko là một trong những lựa chọn đó, cũng khiến tôi hơi ngại ngùng. Nhưng, có thể, đó là điểm khác biệt so với quán cà phê “nhìn” nào đó mà anh định so sánh.

• Chị có thể chia sẻ một chút về những dự định sắp tới của chị về nghệ thuật?

Tôi thực sự muốn tự do tham dự chương trình của các trại sáng tác nhiều nơi. Nhưng trước mắt, để giữ gìn Himiko thì tôi đành gác lại những đam mê đi lại và toàn tâm vào nó. Nên, có lẽ, dự định nghệ thuật sắp tới của tôi chỉ là Himiko và Himiko (tôi đã nói, tôi xem Himiko là một tác phẩm nghệ thuật cộng đồng hơn là một dự án kinh doanh). Trong chuyến đi Mỹ vừa rồi, tôi có gặp lại một người bạn lâu năm, và người đó rất quan tâm đến việc mở một mô hình Himiko visual café thứ hai tại Mỹ. Nếu như mọi việc suôn sẻ, tôi hy vọng trong tương lai không xa, tôi có thể giới thiệu một góc hoạt động của không gian nghệ thuật trẻ tại Việt Nam tại đó.

Còn hiện tại, chân tay đầu óc dính chặt nơi này, tôi đang bắt tay vào tập tành một ngôn ngữ nghệ thuật còn khá mới mẻ với tôi. Bao giờ xong, tôi sẽ trình làng vậy.

VŨ NGUYÊN thực hiện

lãng...

lãng mạn + cô đơn = lãng xẹt.

Ming Pao Daily News

Hi Himiko,
how are you lately? Attached please find my feature on your cafe.Hope to see you soon. Be it HCMC or Hong Kong.
Take care,

kit--Kit Ling WONGSenior ReporterMing Pao Daily News