Hoàng - Himiko Visual - Nghệ thuật đương đại Sài Gòn

 Bài viết chân dung

Tinh Hoa Việt

Nghệ sĩ Thị giác Hoàng Himiko

Hoàng - Himiko Visual - Nghệ thuật đương đại Sài Gòn

Việt Quỳnh

Là nghệ sĩ làm nghệ thuật đa phương tiện từ điêu khắc, nhiếp ảnh, sắp đặt, trình  diễn và sắp tới tập trung hơn về hội họa, nghệ sĩ Hoàng Himiko chọn cách thức cộng hưởng các ngôn ngữ nghệ thuật với nhau. Với Hoàng Himiko, không có giới hạn nào cho sự sáng tạo. Chị là nghệ sĩ có danh, tiếng, tài, gắn với thời hoàng kim của Himiko Visual cafe, khi nghệ thuật đương đại phát triển rực rỡ ở Sài Gòn những năm đầu thập niên 2000.

 Với “Sống”, sau tai nạn tưởng chừng khó qua khỏi do chấn thương sọ não, đến lúc này, ngày ngày vẫn đi điều trị, Hoàng Himiko (thêm một nghệ danh khác là Himiko Nguyễn, tên thật là Nguyễn Kim Hoàng, sinh năm 1976 tại Thành phố Mỹ Tho, Tiền Giang) cũng chấp nhận hòa hợp với những khó khăn cuộc đời một cách tự nhiên, làm tất cả việc như lao động chân tay thuần túy, bán hàng trực tiếp hay trên mạng, “ship” hàng để lại dồn sức cho sáng tạo nghệ thuật, và xây dựng lại không gian Himiko Visual … như một lẽ đương nhiên.

Lần đầu tiên tôi gặp Hoàng Himiko là vào cuối năm 2005, nhân một sự kiện nghệ thuật đương đại lớn tổ chức tại Tp. HCM, quy tụ các nghệ sĩ đương đại trên toàn quốc. Tôi theo đoàn nghệ sĩ Hà Nội vào. Khi tới khách sạn, thấy một nghệ sĩ mặc đồ rất bụi, dáng vẻ như nam giới, đầu trọc, đứng tựa tay vào quầy bar cười cười. Chị nhìn tôi, nói giọng Nam: “À, té ra đây là cô mà Nghĩa (Họa sĩ Tiến Trọng Nghĩa) hớt hải đi đón đây hả?”. Nói vậy thôi rồi chị quay đi trò chuyện với Nhà báo Vũ Lâm (anh bạn thân của tôi, đi cùng đoàn, khi ấy đang làm việc tại Báo Thể Thao & Văn Hóa). Chừng tối hôm sau, Nhà báo Vũ Lâm rủ tôi đến Himiko Visual café của Hoàng chơi. Lúc ấy quán khá vắng khách, Hoàng ngồi chờ với chai vang và một đĩa đồ nguội. Tiến Trọng Nghĩa bạn tôi lúi húi cưa sửa lại cái ghế, thiết kế độc đáo từ nhiều thanh gỗ rời ghép lại. Quán mới mở, được trang trí độc đáo, lạ, với nhiều bức tranh của họa sĩ treo trên tường, màu đèn vàng nhẹ u sầu, tiếng nhạc hoang hoải cứ đều đều. Hoàng nói chuyện rất ít, chỉ thi thoảng cười nhẹ một chút. Chỉ có nhà báo Vũ Lâm là rổn rảng ăm ắp chuyện, xen cả tiếng cưa và tiếng đóng đinh từ Nghĩa. Một không gian rất đậm hương Sài Gòn, như có thể giấu diếm rất nhiều nỗi buồn, uẩn ức và cả cô quạnh của các nghệ sĩ Sài Gòn thường chọn nơi đây để tới.

“Khi vừa tốt nghiệp Đại học Mỹ Thuật Tp. HCM, nhận bằng tốt nghiệp vào tháng 9, thì tháng 11 năm 2005, tôi được một chị doanh nhân cho mượn phòng khách căn nhà 4 tầng (có lối đi riêng) để trưng bày tác phẩm của tôi và bạn bè”. Hoàng Himiko nhớ lại, kể cho tôi nghe, lúc này TP. HCM đang trong thời gian giãn cách, quán Himiko mới mở, đang bắt đầu đón khách thì phải đóng cửa, nên Hoàng có thời gian để trò chuyện với tôi về ký ức cũ mà chị vẫn còn nhớ được. “Nhưng tôi thấy như vậy cũng bất tiện vì mỗi lần bạn đồng nghiêp muốn cho ai đó xem tác phẩm thì đích thân tôi phải đến bấm chuông xin phép dẫn khách vào xem. Các gallery thì lại dành nhiều quan tâm đến các họa sĩ đã có tên tuổi, có CV dày, trong khi người trẻ mới ra trường mỗi năm được một cuộc triển lãm nhóm là nhiều, còn lại tranh tượng phải mang về xếp xó vì phòng trọ ai cũng chật. Cùng với nghĩ người Việt mình thì lại thích đi café hơn là bảo tàng và gallery, nên tôi xin phép chị doanh nhân cho  tôi thuê phòng khách với một giá tượng trưng để mở Himiko visual café. Ban đầu, tôi tự tin mở Himiko visual café bởi có sự góp mặt của nhóm bạn họa sĩ đồng môn, mọi bài trí, thiết kế, xây dựng không gian đều có sự góp sức của nhóm bạn, chi phí vận hành tôi lo nhưng với sự hỗ trợ của chị chủ không gian, con số chỉ là tượng trưng nên chuyện vận hành nằm trong sức của tôi. Đây là không gian đầu tiên và cũng là nơi duy nhất tôi không phải bù lỗ, cho đến giờ này”. Ở không gian đầu tiên này, Himiko visual café đã gây được tiếng vang, lọt vào top 10 quán café độc đáo nhất Sài Gòn năm 2006. Trong cuốn Lonely Planet (tour guide book của Châu Âu) và Skecth (tour guide book của Nhật), Himiko visual café đã được xem như là không gian nghệ thuật phá cách đầu tiên ở Sài Gòn, được đưa vào mục những điểm “bạn nên đến khi tới Việt Nam”.

2007, khi sang tham dự trái sáng tác 3 tháng ở Choengju Hàn Quốc, Hoàng được một người bạn văn nghệ ở HN muốn đổi môi trường làm việc, hứa hẹn làm quản lý cho Himiko, nên cho người bạn này mượn phòng, với hy vọng có quản lý chuyên nghiệp, Himiko visual café sẽ bước sang trang mới. Nhưng khi vừa hơn tháng, người bạn đó nhận việc làm cho một tập đoàn lớn, bỏ ngang việc quản lý Himiko cafe. Đồng thời, chị chủ nhà cũng email không báo lấy lai mặt bằng. Khi về nước, Hoàng chỉ có một tuần để đóng gói tất cả đồ đạc tại Himiko, vội vã mang đi gửi nơi khác trong khi chờ tìm một địa điểm mới.

“Lá cây rụng bít ống thoát nước, mưa tràn vào ướt hết cầu thang gỗ, chị chủ nhà không còn ở đây nữa, chỉ còn khách thuê phòng, mà phòng của tôi thì ở trên sân thượng. Chị chủ nhà lấy lại mặt bằng, khi đó ở nhà cũng không ai nói cho tôi biết, vì nghĩ nói sẽ làm tôi lo chứ không giải quyết được gì. Cho tới khi chị chủ nhà đích thân gởi email thông báo thời gian tôi buộc phải sơn sửa hoàn trả. Năn nỉ mãi tôi mới xin được một tuần sau khi về nước đó, để lo sắp xếp dọn dẹp đóng gói dời đi”.

Nơi thứ hai, Hoàng Himiko xây dựng lại quán, ở cư xá Phan Đăng Lưu. Thời gian ở đây ngắn ngủi, chỉ vừa tròn một năm, vì địa chỉ khó tìm. Dù đây là nơi mà báo đài đến ghi hình, phỏng vấn và viết bài rất nhiều, nhưng cụm từ cư xá Phạn Đăng Lưu không dịch ra tiềng Anh được, báo nước ngoài chỉ ghi vắn tắt số 5 Phan Đăng Lưu (lại là một doanh trại quân đội).. Từ nơi này, Hoàng bắt đầu tự thân xoay sở, nhóm bạn cũ thuở đầu tiên tan rã mỗi người một nơi. Nên dù cô chủ nhà vô cùng dễ thương và tạo nhiều điều kiện giúp đỡ, vì kinh phí duy trì Himiko café cạn dần, Hoàng cũng đành ngậm ngùi rời đi.

Ở nơi mới, Hoàng đã tạo dựng một hình ảnh không gian đẹp nhất với nhiều cuộc triển lãm được tố chức cho nghệ sĩ trẻ nhất.  tổ chức dự án “Tiếp Diễn” với hơn 10 cuộc triển lãm diễn ra liên tục trong một năm. Đồng thời, cũng là nơi Hoàng triển lãm “Ngoài sáng” (Come out I), “Những Giấc mơ Xưa”. Hầu hết tác phẩm trong hai triển lãm này đã được nhà sưu tập mua gồm 19 hộp đen của “Come out 1” và “Những căn hộ siêu nhỏ”, vùng với các khung cửa sổ được làm từ giấy bạc bao thuốc lá H lượm ven đường . 

Thật kì lạ với cuộc đời của Hoàng, mỗi khi đang từng bước đi lên nấc thang của thành công và danh tiếng, thì lại xuất hiện đột ngột biến cố.

Cuối tháng 7 năm 2012, trên đường cùng bạn, Hoàng bị tai nạn, chấn thương sọ não, vào viện cấp cứu, nằm thiêm thiếp liền nhiều ngày không tỉnh. Chỉ số tri giác 3/15, tiên lượng nếu Hoàng không chết thì chỉ sống đời thực vật. Vậy mà cùng những lời cầu chúc thương yêu của người thân và bạn bè khắp nơi trên mạng xã hội, sau nửa tháng, Hoàng dần tỉnh lại. Khi đã rời viện, chị học cách chấp nhận và tìm cách tồn tại, khi một phần hộp sọ ghép lại, còn yếu, với ốc gắn cùng ba vết lõm.

“Tôi xem những điều đó như  là thử thách, được số phận dành cho cơ hội trải nghiệm thực tế quý giá không thể lặp lại thêm lần nữa”. Hoàng tâm sự.

“Tôi của ngày hôm nay đã chậm lại khá nhiều so với tôi của ngày cũ, bởi biết rằng nếu mình thêm lần nữa quýnh quáng vội vàng thì sẽ không chắc qua được lần nữa.”

 Sau tai nạn, trong một lần vội vàng với lấy đồ trên nóc tủ mà không bắc ghế đứng lên, Hoàng bị nguyên cái tủ ngã đè lên. Một cánh cửa mà ai đó cất trên nóc tủ trượt xuống ghim lên trán chị, va vào mé bên sọ còn lại, và cách mắt trái vài centimet, máu phun xối xả ướt hết mặt và nửa căn phòng. Lần khác, cũng bởi chạy vội vàng về Him Lam, Hoàng bị một chị chở hai đứa con đang đeo balo lủng lẳng, móc quai vào tay lái, bị ngã giữa đường tan tầm. Cùng với di chứng liệt nửa mặt, sức khỏe của Hoàng đã không còn như ngày cũ, chưa kể chị bị thoái hóa hai đốt xương sống lưng, nên Hoàng tự nhủ càng cấn phải chậm rãi thêm, không được nóng vội nhanh lẹ nữa.

Himiko're, kho nghệ thuật (Art Warehouse) của nghệ sĩ thị giác Hoàng Himiko, thêm lần nữa lại được khởi lên từ đổ vỡ quan hệ hợp tác kinh doanh, nằm giữa hai cầu Thị Nghè, thuộc Bình Thạnh. Hoàn toàn một mình, tự tay sửa chữa, phục dựng, sơn phết mỗi ngày một chút. Hoàng sử dụng đa số chất liệu từ những đồ bỏ đi như những hộp sơn cũ, đồ gồ xưa bị hư hỏng, nứt gãy... Nơi đây vừa là kho, vừa là nơi sáng tác, vừa là một không gian trưng bày tác phẩm cùng tiếp khách của Hoàng.

 

“Himiko’re là nơi chia sẻ góc nhìn của mình, khước từ những quy chuẩn theo lề thói trường quy, nơi mà tôi dành cho những ai biết "suy tư, nhịn đói và chờ đợi." Hoàng nói. Himiko're của năm 2021, vẫn mang nặng không khí của sự chậm rãi, suy tư, ngẫm ngợi trong chờ đợi, ngược lại sự ồn ã, vội vã, náo nhiệt của phố thị Sài Gòn.

 
“Không gọi là quán, như Himiko Visual cafe, vì bản thân tôi đang còn suy nghĩ nên tiếp tục không gian xưa hay tập trung vào sự nghiệp sáng tác nghệ thuật cho mình. Để tiết kiệm, tránh lãng phí không gian, cùng với nhân lực mùa không ổn định, nên trước mắt, Himiko're là không gian nghệ thuật của riêng tôi, nơi tập trung sáng tác, thử nghiệm chất liệu mới và màu sắc mà tôi chưa từng học ở trường. Himiko're vốn được hình thành từ một bảng hiệu cũ tên Himiko'sea, (bởi hợp tác với người kinh doanh đồ biển). Do tự tay tôi làm sơn mài, bỏ đi thì tiếc, nên nảy ra ý mới, mài bỏ đi vài nét, thành Himiko're. “Re” ở đây là revive (sống lại) , recycle (tái chế), recover (phục hồi), regenerate (tái tạo)”, những gì người ta bỏ đi.

Trước mắt, Hoàng phục chế những đồ hư hỏng để làm thành những vật dụng, sản phẩm mang tính decor. Đồ nát hơn, chị làm chất liệu cho dự định sẽ làm một triển lãm chỉ chuyên điêu khắc, có kết hợp màu sắc qua ứng dụng kỹ thuật sơn mài, vốn tích lũy sau một thời gian làm phiên dịch cho chị họa sĩ người Ý học ở xưởng sơn mài của bạn cùng trường.

Lúc này, Hoàng tự nhủ vẫn tiếp tục “chơI” một mình, chia sẻ kinh nghiệm và cơ hội thực hành chất liệu cho vài người trẻ muốn trải nghiệm, mà khi học vừa tốn học phí và tiền mua chất liệu để thực hành.

“Bao giờ có duyên, giống như dự án tiếp diễn (2010_2011) được thực hiện liên tục là nhờ tiền bán tác phẩm từ “Những giấc mơ xưa”, tôi tiếp tục dự án từ rác thải, từ những cánh chim hạc, kết hợp đồ gỗ xưa. Đủ kinh phí tôi sẽ thuê tiếp tầng một, thì có thể khi đó Himiko visual cafe sẽ trở lại”. Hoàng nói.”

 

 

Ảnh: Chân dung Hoàng Himiko và Himiko're hiện tại

 

 

 

 

CHẤP NHẬN VÀ QUAN SÁT ĐỨA-TRẺ-VÀI-KHI-XUẤT-HIỆN

pv : Codet.

 Sau biến cố cuộc đời, bạn có oán hận hay bị suy sụp hay không?

Tôi gặp tai nạn khi vừa được người sưu tập mua gần hết tác phẩm trong 2 cuộc triển lãm, và vừa trả được hết nợ trong 3 lần di dời địa điểm Himiko visual cafe. Khi đang hạnh phúc ngợp ngời trong tình yêu vừa mới đang trong một giấc mơ sâu và một câu chuyện huyễn tưởng như phim Hàn Quốc đã bắt đầu và lần đầu tiên có người đề nghị lấy. Khi tỉnh dậy có hơi ngơ ngác vì diễn ra từ giấc mơ sâu đó đến một tháng sau...thì dứt.

Tôi có gào lên, y như một đứa trẻ, rằng sao không để mình ra đi khi đang giai đoạn hạnh phúc nhất. Nhưng đó là suy nghĩ của một đứa trẻ, khi đang ngơ ngác bởi những điều huyền diệu, đang ngợp ngời trong hạnh phúc, kéo dài đến tận trong cơn mê, thì đột nhiên, mất hết. Khi định thần lại, trở về tuổi sinh học, tôi lại nhận ra không phải ai cũng có cơ hội trải nghiệm quý báu như mình. Là một người sáng tác, rõ ràng, tôi đã có được một trải nghiệm quý giá. dẫu có hơi nhọc nhằn một chút. Nếu là tôi của ngày trước, sẽ hiểu được rằng hạnh phúc không thể là một chuỗi dài bất tận, chấp nhận chuyện đến và đi như lẽ thường tình. Những phản ứng xốc nổi là theo logic của một người bị tổn thương não cũng không thể trách mình được, và càng không thể trách người được. Cho nên, chỉ còn chấp nhận và quan sát thôi.

Sống được, và như bây giờ, cũng là một điều khá may mắn, hơn bao người, có cái gì thay đổi trong bạn rõ ràng nhất?

Có lẽ, sự thay đổi rõ rệt nhất thuộc về di chứng của người chấn thương não. Là một đứa trẻ đột nhiên xuất hiện. Tôi trở nên dễ nói chuyện với người lạ và có xu hướng nói nhiều hơn như một đứa con nít. Điều này thỉnh thoảng có làm cho tôi mệt, và vài khi bị nghĩ là người có vấn đề về thần kinh vì cách cư xử ngô nghê của một đứa nhỏ trong thân xác của người sắp bước sang tuổi tứ tuần. Còn về nhận thức, có lẽ kẻ trước kia vốn vô thần như tôi lại bắt đầu tin vào những nguồn năng lượng tích cực đang được truyền đi đan xen trong cõi người này qua những luồng suy nghĩ tích cực. Khi nghe tiếng còi xe cứu thương, tôi bắt đầu truyền đi suy nghĩ cầu mong cho người trê xe bình yên, như lời dặn dò của chị, người đã tình nguyện đến day ấn huyệt cho tôi trong những ngày vừa xuất viện. (Giọng nói của tôi thay đổi cũng trong giai đoạn này, vì gặp chị, một người gốc Bắc nhiều hơn người trong gia đình. Khi đó, lưỡi tôi cong, đang nói đớt, gặp ai thường sẽ nói theo giọng người đó).

Tình yêu là điều khá quan trọng. Bạn có chia sẻ vụ tai nạn xảy ra 1 tuần sau khi bạn “được yêu”. Mà hình như, yêu bạn, cũng … ko dễ nên được yêu có phải là điều quá hạnh phúc với bạn không?

Ồ, sao lại là quá hạnh phúc (cười). Khi bạn cho rằng được yêu là một điều quá hạnh phúc thì bạn sẽ trở nên dễ dàng đau khổ và tuyệt vọng khi niềm hạnh phúc đó rời đi. Có lẽ, tôi may mắn có được tình yêu lớn nhất đời mình là nghệ thuật. Vậy nên, với tôi, tình yêu là một duyên hội ngộ đầy cảm xúc, là món quà mà cuộc sống mang tặng, (rồi sẽ rời đi vào một lúc nào đó).

Không phải yêu tôi là không dễ, mà chỉ là tôi không phải là người có thể tự mở những cánh cửa cảm xúc bí ẩn trong mình, chỉ đến khi gặp người có tần số làm những cánh cửa đó rung rinh, thì tôi mới nhận biết được mình có thể yêu. 

Nhờ có nghệ thuật nên tôi không phí hoài thời gian tìm kiếm tình yêu, chỉ nhận biết khi những cánh cửa rung rinh và có người mở nó. Nhưng vì không dễ yêu, nên khi được yêu thì gương mặt tôi được phủ tràn một ánh sáng ngợp ngời. Và đúng là thời điểm trước tai nạn đó, tôi vừa chạm vào hạnh phúc. Dù những bất trắc nhân sinh đã xảy ra, tôi cũng đã được hạnh phúc trong một vài đoạn ngắn trong đời. 

Bạn đã quay về công việc như thế nào? Nó có phải điều cứu bạn ra khỏi những cơn khủng hoảng?

Tôi không biết điều tôi đang đối diện có thực sự là khủng hoảng hay không. Đúng là một sự căng thẳng cao độ với một đứa nhỏ, tôi có thỉnh thoảng không kiềm chế được, có gào lên, khóc to quá mức chấp nhận so với một người ở tuổi 40. Nhưng khi trở lại đúng tuổi sinh học, bình tâm hơn, tôi có dịp quan sát lại những phản ứng của mình, và của người. Có lẽ, gọi đó là thử thách, thì đúng hơn là khủng hoảng chăng?

Sau tai nạn chừng nửa năm, Tôi nhận dạy một chị người Áo làm tượng và phù điêu chân dung . Rồi những người khách từng mua những khung cửa sổ làm từ giấy bạc bao thuốc lá lượm ven đường đã giới thiệu ban bè họ đến đặt mua tôi những khung cửa sổ khác (có thể nói, cho đến giờ này, toàn bộ tác phẩm trong hai cuộc triển lãm gần nhất  đã đến với những người tôn trọng giá trị của nó).  Một khách cũ ở Himiko visual café xưa đã tìm tôi để nhờ thiết kế 15 con chuồn chuồn cho Pullman resort ở Đà Nẵng. Dù chuyện đột-nhiên-về-làm-con-nít ảnh hưởng và làm thất thoát khá nhiều (so với tôi xưa), nhưng thật may là vẫn còn đủ chi phí để thực hiện được  57 chiếc hộp sơn mài của COME_OUT II. Và có hơn 11 người tình nguyện làm mẫu cho phần 2 của dự án cũng như tôi nhận được sự tài trợ về hình ảnh, về thiết bị điện và công lắp ráp chi tiết điện.

Thực trạng của bạn bây giờ?

Tôi đang có 2 nửa gương mặt khác nhau bởi phần mặt trái hiện đang bị đơ do ảnh hưởng bởi chấn thương não phải, và mất hẳn nụ cười xưa. Tôi hay đùa là mặt tôi có nửa thiện và nửa ác. Và có lẽ chưa quay lại được 69% của tôi xưa. Tôi đã đi được nửa chặng đường của dự án COME_OUT II thì có một trục trặc nhỏ về nhà tài trợ hình ảnh và nơi chốn, nên tạm thời tôi vừa dừng lại để sắp xếp.

Chuyện này có hơi quá sức tôi trong giai đoạn này, nhưng thay vì than van rên rỉ  thì phải bắt tay vào đóng gói di dời thôi. Thật may là có những bạn trẻ đến xem COME_OUT đã tình nguyện phụ tôi đỡ phần nào.  Hiện tôi đang ngồi trên một đống hỗn độn phải lo và suy nghĩ và thu xếp dọn dẹp với sự giúp sức của vài người trẻ tích cực.

Bạn sẽ quyết định gì trong sắp tới? (Về quê? Tại sao?)

Tôi đang phân vân nhiều, vì chưa thể chủ động được như xưa nên cũng có nhiều nghĩ ngợi. Sau tai nạn, mật độ di chuyển của tôi tăng gấp đôi so với 3 lần di dời Himiko visual café khi còn khỏe mạnh. Tôi đang quá tải và cần phải chọn lựa nhanh. Nửa muốn về quê ở với Má cho hết năm nay, tập yoga, định thần lại cho cân bằng nhịp sinh học và xây một không gian lưu trú chia sẻ cùng nghệ sĩ các nước trên mảnh đất được ba má cho. Nửa muốn tập trung làm cho xong COME_OUT II vốn đã được khởi động từ nửa năm sau tai nạn (giữa năm 2013).

Về quê thì là chọn giải pháp nghỉ ngơi yên ổn cho mình, vốn không hợp với tính tôi xưa. Còn ở lại mà chưa thể chủ động hoàn toàn thì vài-khi-đột-nhiên-con-nít cũng làm tôi đưa ra những quyết định gây chới với. Tôi chưa thể nói mình sẽ định gì được ngay trong lúc này. Tôi còn hơn mười ngày nữa để nghĩ trong một đống hỗn độn thì bạn liên lạc. J

Bạn có tự hỏi mình muốn gì, và cần phải làm gì, muốn như vậy, cần phải có gì hay không, và sẽ thực hiện chúng như nào? Himiko trước kia, và Himiko bây giờ, có là khác nhau quá xa?

Có lẽ, chuyện thay đổi rõ ràng nhất là tôi thường có nhiều-phút-đột-nhiên-con-nít. Vì con nít, nên vài khi tôi bỗng nói nhiều, khác hẳn tôi của ngày xưa, ít nói, chỉ cười, diễn đạt nhiều chăng là chỉ qua câu chữ, chứ không phải bằng lời nói (và dễ gần hơn tôi của ngày xưa nữa). Sự thay đổi trẻ nít được ghi lại rõ rệt nhất chắc là qua những status dài thoòng rối rắm, lê thê. Não phải tôi bị giập, mà theo khoa học, não phải là đại diện cho phần cảm xúc, tôi sợ rằng trong vài khi bất chợt nào đó, tôi chỉ toàn quyết định thiên về lý trí thì phẩn cảm xúc có đôi chút thiệt thòi, *cười*.

Tôi bây giờ  ở 2 lưỡng cực khác nhau về tâm trạng. Lúc thì tíu tít, khi thì trầm mặc. lúc thì vui vẻ lạc quan, khi thì khóc tu tu lên bấn loạn không biết làm gì, muốn bỏ hết để về với Má. Cũng như, vì vài-khi-đột-nhiên-trẻ-nít đó, mà tôi thỉnh thoảng có tâm thế khư khư với đồng tiền một cái vặt vãnh, không cần thiết. Nghĩ lại thì thấy cũng buồn cười, vì khư khư vậy chớ cũng giữ được đâu, y như đứa con nít. Và quan trọng là tôi đã không chọn con đường kiếm tiền từ khi tôi vừa ở Nhật về, thì đâu thể nào mà bây giờ tôi lại qụeo vô con đường không nhiều dấu vết cảm xúc  đó. Giờ đang là lúc tôi cần giữ tâm bình thản, rồi từng bước tìm lại tôi xưa, và đi tiếp con đường mình đã chọn.

Tôi không còn tự hỏi mình muốn gì, cần phải có gì nữa, vì biết rằng như thế chỉ vô tình tạo ra áp lực cho đứa-trẻ-vài-khi-xuất-hiện đó, và cũng chẳng dễ chịu hơn. Tôi bắt đầu thuận theo duyên nhiều, bắt đầu biết chấp nhận những gì xảy đến như là lẽ thường tình. Có thể, tôi không có nhiều lựa chọn, nhưng ít ra, tôi còn có quyền khước từ. Khi thấy mệt mỏi, đứa-trẻ-vài-khi-xuất-hiện đó sẽ có xu hướng lựa chọn sự yên thân, cuộn mình lại ngơi nghỉ. Khi định tâm cân bằng lại, trở về tuổi sinh học, tôi sẽ từng bước từng bước gỡ ra. Tôi biết, mình đang cần phải bình thản, quan sát chứ không nên giận dỗi hay trách móc đổ thừa ai nữa.

Điều bạn rút ra được, một cách chiêm nghiệm nhất về cuộc đời sau từng ấy thứ xảy đến với bạn?

Tôi đã có một chút ngơ ngác, rồi sau đó nhận ra rằng cú ngã ấy đã khiến mình rơi xuống gần đáy vực. Tôi cần phải từng bước, từng bước bò lên lại con dốc m vừa rơi khỏi đó chớ không thể than thân trách phận rồi cứ vùi mình mãi rồi gào lên trách đất, than trời. Nhưng tôi cũng không bằng mọi giá phải hì hụi leo trở về lại đúng điểm đã rơi. Mà tôi có thể khám phá cũng như quan sát mình trong những tình huống đang xảy đến, quan sát người với những tỏ ra. cảm ơn những người đã đến với mình vì một chút duyên. Nhữnggì đã xảy ra là thực, và cảm xúc vẫn ở lại, vẫn thuộc về mình những trải nghiệm quý giá hiếm hoi. Những gì thuộc về người tôi không thể giữ, tôi chỉ có thể cố gắng gìn giữ những cảm xúc của riêng mình, và không ai có thể tước đoạt của tôi những cảm xúc trong ký ức đó. Rồi tôi sẽ tư duy, ghi nhận và sắp xếp lại những gì thuộc về riêng mình thành một ngôn ngữ nghệ thuật thích hợp nhất.

Có lẽ, sống, là nhờ niềm tin. Bạn tin gì?

Tôi tin vào cái đẹp, vào tình người, vào những nguồn năng lượng tích cực vẫn đang được truyền đi trong cõi người này. Và hơn hết, tin vào sức mạnh nội tại vẫn còn âm ỉ trong mình (Dù có thể, trong một chút trắc trở nhân sinh, tôi vài khi trở thành một đứa bé tự cuộn tròn mình, đổ thừa đời một chút (nhiều khi tôi cũng nghĩ, thôi mà, bớt nghiêm khắc một chút đi. Cái gì xảy ra trên đời này cũng có lý do, tại sao giải thích lý do vì tôn trọng người đối diện thì lại cho là đổ thừa,* cười* Không lẽ, bạn thích người ta im lặng kệ bạn nghĩ sao thì nghĩ hơn là sự giải thích vì tôn trọng?). 

Một điều khác mà bạn muốn chia sẻ?

"Tôi đã thôi không còn hoài nghi về khả năng của mình cũng như không còn hoang mang chẳng biết rẽ vào đâu trước muôn vàn ngã đường đang chờ tôi trước mặt. Bởi vì tôi biết rằng tôi sẽ không tự ép mình phải ngãi theo một cá nhân nào đó khi mà dẫn dắt tôi sẽ là cảm xúc của chính mình. Tôi không hoài vọng về một sự nổi tiếng hay được mọi người thừa nhận. Tôi sẽ bắt đầu cho những khao khát cháy bỏng từ thuở ấu thơ. Tôi sẽ bắt đầu một cuộc hành trình khá phá cuộc sống chung quanh mình. Và từ đó, góp nhặt từng chút từng chút một những niềm vui nho nhỏ tạo thành một hạnh phúc thực sự! Dĩ nhiên, ở một góc khuất sâu kín trong tâm hồn, tôi vẫn khao khát được nhân đôi những niềm vui. Biết đâu được điều kỳ diệu ấy sẽ đến, trên một chặng đường nào đó trong cuộc hành trình mà tôi lựa chọn."

Tôi đã viết như vầy trong Năm năm và một sự khởi đầu ( luận văn tốt nghiệp, ghi lại những quan sát và cảm xúc qua 5 chuyến đi thực tế). Tôi từng nghĩ về một gia đình, (từng nghĩ về một kế hoạch sẽ có một đứa con). Nhưng đến giờ này, tôi đã thay đổi suy nghĩ. Có lẽ dấu vết từ mình tôi muôn lưu giữ trong cuộc đời này không còn là một đứa con nữa, mà sẽ chỉ là những tác phẩm, những quan sát, ghi nhận của tôi. Tôi sẽ tiếp tục hành trình khám phá cuộc sống chung quanh mình. 

Chân thành cảm ơn bạn!
:)

J

"Himiko’s Visual Trial"

Tuesday, 17 December 2013 14:27

Himiko Nguyen, artist, community figure and former proprietor of Himiko’s Visual Café, fell into a near-death coma following an accident. Cristina Nualart finds out how she came back, and what she’s doing with her new lease on life. Photos by Yves Schiepek

---

Written by  Cristina Nualart

• Print 
• Email 
• Be the first to comment!

Rate this item

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

(0 votes)

“What are you doing?” asked elder sister.

“I’m looking for hell,” answered Be Chinh, the little girl digging up earth with a knife. In My Tho, her hometown in the Mekong Delta, her family called the youngest sibling ‘Baby Nine’. Hoang — the name she was born with, and would later go by in Saigon — found hell much later, but she is climbing out of it admirably well.

Last year, a friend called me with the bad news. A local newspaper had reported that Hoang, popularly known as Himiko, was in a coma following a road accident. The cause varies with the source. Depending on the newspaper, the friend or the day you ask Himiko herself, it either involved alcohol (although several of her friends report that she doesn’t drink), or someone driving into her while she stood on a pavement, or her losing control of a friend’s borrowed, supercharged motorbike.

Whatever happened, it led to grave head injuries. Surgeons cut out a piece of her cranium to minimise the damage of brain swelling. She was in a life-threatening coma for days. Weeks later, conscious again, she started a visual diary on Facebook. The unflinching photos of stitches and scars are not for the fainthearted. They are testament to the highly skilled medical team, who grafted back the part of the skull they had earlier removed and frozen.

This is the story of a young Vietnamese woman whose drive to make art is so forceful that even a hole in the head hasn’t curbed her plans to make bigger and better artworks.

A Way Back

Himiko says her life turned into a Korean film: following a dramatic accident, the protagonist breaks up with their lover, and it all ends in tears.
Storms of tears flowed, but not from pain. “After the accident I was always crying loudly and having tantrums, like a five-year-old child,” the 30-something artist chuckles. “People who are broken in the head come back as children. I think now I’m 13.”

Himiko’s grin turns intense, as she explains that researching brain injuries has helped her understand the changes caused by the accident, the recovery process and the split from her former partner. She raves about Jill Bolte Taylor’s TED talk on brain science.

In less than a year, her recovery has been remarkable. “I didn’t die because before I had done yoga training three or four days a week,” she says.

A New Beginning

Concussion can affect language skills. The first time I saw Himiko after the accident she told me she wanted to practice English, because her Vietnamese had become childlike. This admission came from someone who had studied Russian, and who had worked as a translator in Japan to save money to study art.

“My family do not understand about art. My family is very poor, we couldn’t all study at university,” says the ninth sibling, who started making origami art for friends’ birthdays since she could not afford to buy gifts. She put herself through university and saw her art prices rise. Five Years and Beginning was Himiko’s university thesis, finished in 2005 after five years at art school. She’s now onto another beginning, one in which she wears hats more than she used to. But inside her head, there are still fireworks.

Himiko continues to make art from her Old Dreams studio in central Ho Chi Minh City. Any artwork she sells funds her dreams, new or old. Excited about her next project, a further development of a photographic series titled Come Out, Himiko emails curators at luxury hotels, takes calls from galleries and receives private collectors. “She is a true artist. She has given up everything for art,” says one collector, who has known Himiko since the start of her career.

Old Dreams Die Hard

It was only two months after graduating that she opened the first Himiko Café. It was in the living room of a shared house. “I thought of opening a café because Vietnamese people always go to cafés, they don’t want to go to galleries and museums,” she says.

Saigon was a different place in 2005. There were hardly any galleries. Himiko’s success was to find a way to show art that suited the local mindset. It was sparked off by her determination to have more than the one exhibition a year she might get if she relied on other art spaces.
“If artists want to exhibit in San Art [which didn’t exist at the time] or Galerie Quynh,” she says, “they need to write a proposal and this is difficult. With Himiko they got a yes. I understand them.” Her low bureaucracy approach gave opportunities to many, and the rotating exhibitions made the café a more interesting place to go.

The grass roots, lo-fi approach might suggest a somewhat provincial art style. But with Himiko it only indicates openness and forward-thinking. Her own artwork is in two important collections of Vietnamese art.

One day the alternative art space was closed down. The culprit was nude photography, too risqué for millennial Vietnam. But Himiko Café was reborn a second time in a different location. It lasted some years before the same thing happened again. She opened a third, but was unable to keep it following her accident. She is now waiting for an investor to help her set up a new café. She ploughed money from her art sales in the cafés. Now Himiko owes nothing, but is back at square one.

It shouldn’t be a problem for her to begin again. “If you believe in good you get good energy,” she says. Before the accident she got on with her life and didn’t think much about others. Now the sound of an ambulance makes her take stock.

“Before [the accident] I didn’t care,” she says. “But now I care.”

Himiko’s Visual Café now exists online at himikocafe.blogspot.com. Her art will be on show at Sofitel Saigon Plaza, 17 Le Duan, Q1, in December, part of the exhibition Fragments of History

NGOÀI SÁNG II

bài đăng trên báo

CÒN NÀY LÀ HẬU TRƯỜNG : 

Xuất phát từ ý tưởng nào mà Hoàng lại đưa ảnh khỏa thân vào hộp đen? Cho vào hộp thì có gì

hay hơn để bên ngoài?

  Tôi bắt đầu đề tài về khỏa thân đầu tiên là CLOSER  (GẦN NỮA) năm 2006, nhưng khi đó triển lãm không được cấp phép với lý do là “vi phạm thuần phong mỹ tục”. Cho nên lần này, tôi đưa vào hộp, đặng thay thế sự kiểm duyệt của cơ quan chức năng, để bảo vệ ánh mắt của những ai không muốn xem . Vì Himiko café là nơi có nhiều người đến ngồi chỉ để, thư giãn và nghe nhạc, và xem tranh (nếu muốn). tôi không muốn làm bận lòng những ai thờ ơ, không quan tâm đến. 

Ngoài ra, tôi cũng muốn tránh việc chụp lại hình ảnh của người xem. Vì dù sao gia đình tôi cũng là gia đình truyền thống nghề giáo. Không ai hiểu về con đường tôi chọn. “Cởi bỏ là tự do, nhưng ràng buộc vẫn luôn tồn tại” (tựa đề bài báo bên TTVH cũng trích từ một câu trả lời của tôi), dù là nghệ sĩ, nhưng tôi cũng phải giữ gìn cho gia đình. Nếu để hình ảnh khỏa thân của mình phát tán tràn lan trên mạng trong bình phẩm của mọi ngưởi, chắc rồi sẽ đến tai má tôi. Và chị tôi cũng là một người có vị trí cao trong ngành giáo dục nữa. Làm gì thì tôi không thể đạp bỏ những nguyên tắc đó. Tôi có thể bình thản tự bảo vệ mình trước dư luận. Nhưng gia đình tôi, những người có lien quan thì tôi không thể bất chấp được.

Cũng nhờ sự tự kiểm duyệt đó, mà tình cờ tôi tìm được một hiệu ứng hay của ánh sáng. Nhiều người nhận xét rằng hình trông giống hình 3 D, dù rằng, tôi rửa bằng giấy rửa ảnh thông thường. có lẽ, khoảng cách gần, sự tập trung cao độ, cộng với ánh sáng chỉnh đủ sắc độ sáng tối, từ mờ mờ, đến ánh sáng ấm, đến sáng trưng làm nổi bật thân hình ra khỏi nền đen của tấm ảnh. Nhiều người xem xong còn chờ tiếp, vì nghĩ như bộ phim, sẽ có những tấm ảnh khác thay thế. Nhưng đâu biết nghệ sĩ làm gì mà nhiều tiền để lắp một màn hình tinh thể lỏng bên trong. 

Vì sao Hoàng lại đặt tên cho dự án là Come-out? Come-out nhưng hình như ảnh toàn giấu mặt 

là vì sao?

ồ, tôi không giấu mặt đâu. NGOÀI SÁNG I  vì người mẫu là tôi. tôi chụp một cách ngẫu nhiên khi đang tham gia trại sáng tác ở Hàn Quốc. đặt máy ở chế độ tự động, tôi cứ chạy ra chạy vô. Có tấm tôi còn bật cười vì trượt té. Nói chung là, gương mặt tôi bình thản, và tinh nghịch, như đang đối diện với chính mình (vì có ai ngoải tôi và ống kính đâu. *cười*). Gần như 2/3 là thấy mặt tôi (tổng cộng 18 tấm), chỉ còn lại vài tấm là không thấy do tôi quay lưng lại, hay màu tóc đen như đang rúc vào trong bóng đêm. Vì thường khi đặt tên triển lãm, nghệ sĩ phải chọn một cái tên tiếng Anh, nên tôi chọn tên COMEOUT, theo tinh thần bước ra khỏi những suy nghĩ bị đóng khung bên trong chiếc hộp. Tên tiếng Anh này thường được nhiều người dịch là LỘ DIỆN, nhưng tôi chọn dịch theo nghĩa Tiếng Việt là “NGOÀI SÁNG”. Còn NGOÀI SÁNG II là do người mẫu tình nguyện đa dạng nhiều thành phần. tôi cũng không làm stylist, cũng không yêu cầu người mẫu tạo dáng thế nào để tránh sự trùng lặp sắp đặt (còn ngẫu nhiên trùng lặp thì là điều thú vị). tôi chỉ đóng vai trò của một cái máy, ghi nhận lại những gì người mẫu hướng về phía tôi, và chọn bố cục tốt nhất mà mình có thể.

 Hình như Hoàng chỉ chuyên chụp ảnh người cùng giới? Đã bao giờ một bạn nam đến nhờ Hoàng chụp ảnh để tham gia dự án? Lúc đó Hoàng sẽ xử trí thế nào?

Ồ không. Sau CLOSER, tôi từng chụp cho 1 bạn nam, dù là gay. Nhưng vì không muốn tiếp tục làm triển lãm về CLOSER nữa, cho nên tôi chưa sử dụng loạt hình đó.  Riêng về NGOÀI SÁNG II tôi muốn chào đón mọi người, không phân biệt giới tính. Cả nam, cả nữ, nói chung là con người.

 Với những người mẫu tham gia Come-out 2, Hoàng có điều kiện và giao kèo gì?

Có một cô gái trẻ vừa gởi cho tôi câu hỏi : Em chào chị, em là A.H, 23 tuổi, em có theo dõi và thấy hứng thú với dự án NGOÀI SÁNG II. Em muốn tìm hiểu thêm về dự án này, chị có thể cung cấp cho em vài thông tin chi tiết như cách thức tham gia, chi phí đóng góp, những điều kiện để tham gia và các thông tin khác có liên quan. Em cảm ơn 

Tôi đã trả lời :“chỉ cần là một người tự hài lòng với bản thể mình là tương đối đủ rồi em chuyện đóng góp thì tùy ở lòng của mỗi người, không nằm trong điều kiện tham gia”Về giao kèo thì, các người mẫu không bắt tôi ký thì thôi, cớ gì tôi phải bắt người mẫu giao kèo.  Gần như tất cả các người mẫu đều có sự tin tưởng tuyệt đối tôi khi tham gia tình nguyện. Ngay cả năm 2006. Khi tham gia làm mẫu cho CLOSER (GẦN NỮA). những người tình nguyện làm mẫu khi đó đều không biết tôi sẽ thể hiện dưới hình thức nào, vì khác với NGOÀI SÁNG II, thời gian làm CLOSER thì khi bắt đầu chụp, tôi vẫn chưa đưa ra hình thức thể hiện sau cùng. (có một cô ca sĩ nổi tiếng, cũng không hết bắt tôi ký bất kỳ một cam kết nào). Những người tình nguyện đã không lo lắng, thì sao tôi lại phải? 

Nhưng trong trường hợp COME-OUT II được nhà sưu tập hay bảo tang nào đó mua, thì có thể tôi sẽ thảo ra một thỏa thuận riêng với người mẫu. (cười lớn)

Hoàng chuyên tâm vào đề tài khỏa thân (từ cái triển lãm gì mà bị cấm?). Qua đề tài này, Hoàng muốn chuyển tải điều gì?

Ồ không, nếu dung từ chuyện tâm thì có lẽ, NHỮNG GIẤC MƠ XƯA (những chim hạc làm từ vỏ bao thuốc lá bị vứt ven đường), sẽ đúng hơn. Vì bắt đầu từ 2010, cho đến bây giờ tôi vẫn còn thực hiện sê ri những khung cửa sổ mọi kích cỡ, vẫn còn tẩn mẩn ngồi gấp những cánh hạc, vì như tiêu chí ban đầu, tôi muốn ứng dụng vào đời sống cũng như nuôi sống Himiko visual café từ chi phí bán tác phẩm trong NHỮNG GIẤC MƠ XƯA. Khỏa thân cũng chỉ là một trong những đề tài trong cuộc sống mà tôi chạm vào. CLOSER khởi nguồn từ lời nói của một người bạn qua chat, cổ nói đừng cho cổ xem ảnh nude, cổ sẽ ói. Tội nghĩ, cổ đã bị lẫn lộn giữa nude và sex.  Nên tôi làm CLOSER đơn giản chỉ là để thay đổi sự nhầm lẫn của cổ. tôi muốn trả lại suy nghĩ đơn giản về nude. Vì sự đóng khuôn suy nghĩ về cái đẹp bản thể trong những cái hộp từ trước giờ đã khiến nhiều người nghĩ sai lệch về cái đẹp tự nhiên của nude. Rồi một số nhiếp ảnh gia, vì lách luật, cũng đưa ra những tấm ảnh chìu chuộng thị giác người xem, cũng làm sai lệch nốt cái nhìn về nude, vốn rất là giản dị như chính bản thể của nó. 

. Hoàng có run khi tổ chức triển lãm không xin phép?

Ồ, tôi đã  tôn trọng thước đo về THUẦN PHONG MỸ TỤC sau sự cố CLOSER, tôi đã tự kiểm duyệt và tôn trọng người xem. Ai không muốn xem hoàn toàn không bị vô tình nhìn thấy. Tôi đặt những cái hộp đen bằng chiều cao của người trưởng thành. Và tôi cũng không gởi thông cáo báo chí như những cuộc triển lãm khác.  tại sao tôi lại phải run?

.       Theo Hoàng thì nghệ sĩ trong Nam đều có điểm chung là không muốn làm các thủ tục xin phép rầy rà? Phải chăng việc xin phép này ở Việt Nam đã trở nên lỗi thời, không cần thiết?

Theo như cảm giác của tôi, có một người đàn ông lạ mặt làm bên ngành văn hóa có đến dự đêm khai mạc NGOÀI SÁNG I (vì tôi mời công khai và tự do), và sau đó người đó có đến bên cạnh tôi cười, nói : triển lãm thú vị và hay (tôi không nhớ rõ nguyên văn, chỉ  đại ý là không thể cấm được). 

Theo tôi biết thì ở các nước tiến bộ, người nghệ sĩ không cần phải xin phép ai cho tác phẩm của mình cả.  Sáng tạo là một lĩnh vực trừu tượng mên mông, nếu muốn, anh có thể áp đặt bất cứ cái nhìn nào của anh vào nó. Làm sao người kiểm duyệt có thể đặt mình vào góc nhìn của người nghệ sĩ được. Chi bằng, anh cứ để họ tự do thể hiện, tự do trưng bày. Rồi cái hay, cái dở đều được phơi bày cả, nào ai có thể dùng những ngụy ngôn để tô vẽ về tác phẩm của mình, rồi bắt mọi người nhìn theo góc nhìn của mình được. Ở thời đại bia miệng truyền nhanh như internet này. Cái anh cấm vẫn đầy rẫy trên internet đó thôi. Chưa kể, việc đổ khuôn suy nghĩ đó còn khiến phát sinh thêm những tác dụng phụ tai hại, càng khiến người ta tò mò tìm kiếm. Và như đã nói, những cách lách luật, ma mị lòng người thì được cấp phép, càng khiến người ta bị xiêu vẹo cách nhìn một một cách thảm hại. Chẳng hạn như nude, vốn là một cái nhìn đơn giản nhất. người ta hoàn toàn có thể nói thích hoặc không, đẹp hay tục, mà vài người nhiếp ảnh còn mang người mẫu ra phơi mình ngoài trời để minh họa cho thiên nhiên (trong khi cơ thể người phụ nữ vốn chứa đựng nhiều khung cảnh thiên nhiên trong đó. Vài tấm trong CLOSER, khi thoạt nhìn vài người còn không nhận ra là nơi nảo trên cơ thể, cứ nghĩ là đồi cát) *cười*

Tốt nhất hãy cứ để ngưởi nghệ sĩ thể hiện, phản cảm quá thì dư luận sẽ chê, hay thì sẽ lan xa, nhiều người tìm đến. Nào phải cái gì được cấp phép thì cũng được khen đâu. Báo chí nhiều khi còn chê tơi tả những sáng tác đã được kiểm duyệt cấp phép đó thôi. Đời sống đã nhiều mỏi mệt, nghệ sĩ vốn đã nhạy cảm, sẽ mệt mỏi nhiều. Kiểm duyệt nhiều quá có khác gì như ba mẹ cứ mãi làm bảo mẫu cho con, trong khi người xem vốn đã có sự tự kiểm duyệt và chọn lọc.

 Có bao nhiêu người đã đến xem Hoàng khỏa thân tại Come-out 1 trong thời gian bao lâu?

Làm sao tôi có thể đếm được. để trả lời câu hỏi này, tôi phải vào xem lại những video clips và những tấm ảnh chụp người xem mà tôi đã post lên mạng. (nhưng tôi lại bỏ sót mất đêm khai mạc rồi, vì khi đó, thời gian chuẩn bị gấp gáp quá. Ngày mai khai mạc mà hôm nay người ta mới giao cho tôi những cái hộp. rồi phải mắc đèn, đi dây, nên gần như tôi chưa kịp mời những người đến trong đêm khai mạc ghi lại dòng cảm nghĩ. 

Đêm khai mạc tôi cũng chỉnh ánh sáng sẵn chỉ 1 mức độ, vì sợ đông người vặn tắt quá đèn sẽ bị đứt bóng. Đếm cuốn cảm khoảng 381 chữ ký, vốn chỉ đưa ra sau ngày khai mạc, từ ngày 04/06/2011)

 Ảnh có yếu tố khỏa thân vẫn bị dè chừng ở Việt Nam (nhất là từ phía cơ quan quản lý). Quan sát thái độ và qua phát biểu của người xem, Hoàng có thấy sự dè chừng đó?

Có 2 anh chị kia đến chỉ đến uống café. nhưng thấy một người đi xem những chiếc hộp đen kịt mà ban đầu họ ngỡ là những thùng loa, cô gái hỏi tôi bên trong những chiếc hộp đen đó là gì, tôi cười nói là ành khỏa thân. Cô gái bèn đứng dậy định ghé mắt vào chiếc hộp gần nhất để xem. Tôi liền nói : “em ơi, phải bắt đầu xem từ cái hộp đầu tiên”. Mà khi đó tay tôi đang cầm máy ghi lại hình ảnh người xem (những tấm ảnh người xem cũng là một phần tác phẩm của tôi, như sự tương tác tiếp diễn với người xem, tôi ghi lại nét mặt, hình ảnh và bàn tay của họ đang xem tôi trình diễn khỏa thân ở bên trong những chiếc hộp). Người đàn ông có vẻ e ngại, kéo tay cô bạn gái lại, ra dấu là đợi tôi chụp xong rồi hãy xem. Tôi liền nói : nếu anh từ chối xem lần này, thì sau đó anh sẽ không được xem nữa, vì đã một lần từ chối. Thấy vậy, người đàn ông đành đứng dậy đi xem cùng cô gái. Một lúc sau, khi ghi lại cảm nghĩ của mình, anh ấy thừa nhận là, mọi thứ không như ảnh đã nghĩ. (cười)

Có một cô dáng vẻ rất nhà quê, khi xem, kêu lên rối rít với cô cháu gái đi cùng (đang xem một chiếc hộp phía sau vì tôi sắp đặt theo một đường dẫn như một câu chuyện nội tâm) : “ảnh nổi, ảnh nổi” (cổ hông biết dung từ 3 D), rồi thấy tui đang đi theo chụp hình, cổ nói:” cho coi lâu hơn chút được không em?” Đa phần những suy nghĩ ghi lại đều là những bất ngờ từ hình dung ban đầu đến cách thể hiện trực tiếp họ nhìn thấy. và đa số, đều là những dấu hiệu lạc quan. Thậm chí, có vài cô khách quen nhất định không xem (và chắc nghĩ, chằc là ghê lắm mới đem giấu ở trỏng, *cười*), nhưng đến khi nghe NGOÀI SÁNG I chỉ còn vài ngày là hết triển lãm, bèn tới xem. Và sau đó cũng ghi lại về chuyện không định xem của mình. Nhiều người ghi lại cùng một ý là mỉm cười và thở phào, rằng không như họ nghĩ.

Come-out 2 sẽ tiếp tục vận động tài trợ qua Facebook? Việc nhiều người (không quen biết?) nhiệt tình tài trợ cho triển lãm cũng phần nào phản ánh sự ủng hộ của họ dành cho ảnh khỏa thân?

Lẽ ra là vậy. nhưng vì kiếp nạn bất ngờ mà tôi gặp phải vào cuối tháng 7 năm ngoái đã khiến nhiều người trên FB hao tốn tiền bạc không ít. Tôi đã nhận không dưới 50 triệu từ sự đóng góp của mọi người trên FB cho chi phí chữa trị. Nhưng dù tôi không tự đứng ra vận động, cũng có anh chị hứa với tôi là sẽ thay tôi làm điều đó. Và tôi cũng có nhiều phương án để làm “NGOÀI SÁNG” (II) cho trường hợp không được tài trợ, chỉ là, thời gian ra mắt “NGOÀI SÁNG” II sẽ kéo dài ra hơn. (thời gian dự định từ cuối năm 2013 đến giữa năm 2014). 

TRONG NGOÀI SÁNG (II), không là hộp hình chữ nhật đặt rải rác nữa, mà là hộp hình vuông xếp và đặt chồng lên nhau. Trong một hộp, không còn là một căn phòng nhìn từ một phía mà như là một căn hộ được ngăn đôi, và nhìn từ hai mặt, không là một người đơn lẻ như trong NGOÀI SÁNG I là tôi, mà sẽ là 2 người, mỗi người hướng về một phía khác nhau.

Vì lần này, tôi không làm bằng chất liệu đơn giản rẻ tiền như lần tự mang mình ra thể nghiệm, mà sẽ là những chiếc hộp bằng chất liệu sơn mài, cũng như công tắc đèn không còn là nút duy mơ vặn vặn như nháp, vì xếp chồng và khít sát nhau tạo thành 4 bức tường, cho nên, nút điều chỉnh ánh sáng sẽ giống như rút rà đài radio, đặt ở phía trước. Một căn hộ ngăn ra làm 2 room với một tấm vách ở giữa, cho nên, mỗi room sẽ có một nút điều chỉnh ánh sáng riêng, để 2 người có thể xem cùng 1 lúc từ 2 phía. Nói chung là mạch dẫn điện sẽ rắc rối và phức tạp hơn, nên chi phí cũng phát sinh hơn gấp nhiều lần NGOÀI SÁNG (I)

này là một số người mẫu tham gia dự án NGOÀI SÁNG II

NEWS

http://thethaovanhoa.vn/van-hoa-toan-canh/hoang-himiko-giac-mo-xua-da-tro-ve-20130718131351100.htm

còn này là  hậu trường. :D

1/ Em nghe nói anh Trần Anh Hùng có về VN muốn làm 1 phim về các nghệ sĩ VN, trong đó có chị nhưng sau đó nghe nói sự hợp tác không thành?

Khi được mời tham gia vào trong danh sách 8 nghệ sĩ  đương đại Việt Nam, khi đó, vì chưa biết rõ diễn biến vết thương cũng như di chứng ngọng nghịu về tiếng nói, tôi đang có dự định học AV để apply xin học bổng du học như một chị nghệ sĩ hơn tôi 1 tuổi đã apply thành công trước đó, nên trong thư trả lời, tôi có nói chỉ tham gia được trong năm 2013, vì dự định sang năm 2014 sẽ đi du học. Khi về nước, anh Trần Anh Hùng có xuống quận 8 gặp tôi (khi đó, tôi vẫn chưa mở “Những giấc mơ…xưa studio”/ , nên tôi nghĩ, có lẽ do nơi chốn đó xa, và không gian nơi ở của chị tôi cũng không thích hợp với một chân dung nghệ sĩ, và phần nhiều là do tiếng nói tôi còn như ngọng nghịu, đơi đớt như đứa nhỏ, chưa thể tự đối thoại một cách hoàn chỉnh. Mà phim tài liệu về nghệ thuật, chẳng lẽ người ta lại đi nói về tai nạn diễn ra với tôi. Cho nên, sau đó anh ấy có gởi email xin lỗi không thể đưa tôi vào dự án phim này được. Dù có hơi buồn một chút, nhưng tôi nghĩ cũng là do duyên. Chị (giáo viên dạy Yoga), đang day ấn huyệt cho tôi có nói, chưa hẳn kiếp nạn này là một dấu hiệu xấu, có khi, từ đó giúp tôi nhận ra được nhiều điều mà ngày xưa, thường ở  trong tâm thế chủ quan của một nghệ sĩ, tôi đã không nhận ra. Rằng dù tôi đã bò lên tới con dốc thứ 3, chỉ còn lại một ngọn dốc cuối, nhưng có chắc gì trên đỉnh sẽ là điều tốt đẹp đang chờ đón.

2/ Các tác phẩm của chị trong dự án Come out I (giới thiệu sơ nét 1 câu), Những giấc mơ xưa (giới thiệu sơ nét 1 câu) đã bán được, đủ để chị trang trải khoảng nợ từ làm Himiko 5 năm, chị có thể chia sẻ thêm về những “khách hàng” đã mua tác phẩm của chị? 

COME-OUT (NGOÀI SÁNG) ban đầu là một dự định tiếp theo của tôi sau CLOSER (GẦN NỮA), đã không được đồng ý cấp phép triển lãm. Khi đó là năm 2007, tôi đang tham gia trại sang tác ở Hàn Quốc trong thời điểm làm “THẾ GIỚI ĐA NGUYÊN”. Cạnh studio làm việc của tôi là studio làm việc của nhiếp ảnh gia NGÔ ĐÌNH TRÚC, nên tôi đã mượn studio của anh để thực hiện bộ ảnh này ngay sinh nhật của mình. Khi đó cũng chỉ là manh nha sẽ làm tiếp NGOÀI SÁNG II (CLOSER II). Nhưng rồi do đầu tư thời gian vào làm THẾ GIỚI ĐA NGUYÊN, rồi tổ chức những cuộc triển lãm khác ở Himiko, đã làm tôi chìm lấp ý định tiếp diễn đó. Đến khi một triển lãm trong dự án TIẾP DIỄN hủy, tôi mới đưa COME-OUT vào danh sách triển lãm. Ngay thời điểm đó, có một cô người mẫu tuyên bố KHỎA-THÂN-VÌ-MỘI-TRƯỜNG, vì chưa có đủ tiền để thực hiện, mà để sau thì mọi người nghĩ tôi ăn theo đề tài nóng, nên tôi kêu gọi bạn bè trên FB tài trợ cho dự án KHỎA-THÂN-VÌ-MÌNH, tức “NGOÀI SÁNG”. Tôi chia ra làm nhiều suất, tương đương một bữa café ăn sáng. Dự định xin được 15 suất. nhưng không ngờ vượt chỉ tiêu 7 suất. http://thethaovanhoa.vn/van-hoa-toan-canh/hoang-himiko-coi-bo-latu-do-nhung-rang-buoc-luon-ton-tai-n20110911161829405.htm

NHỮNG GIẤC MƠ XƯA là phần tiếp theo của triển lãm trong dự án rác thải ở Festival Huế. Trong dự án đó, tôi không được đặt tên tác phẩm theo ý muốn của mình. Nên tôi làm tiếp theo ở Himiko, như một background xuyên suốt trong dự án tiếp diễn, làm phông nền cho các tác phẩm của những nghệ sĩ khác. Mà quan trọng nhầt là, tôi muốn đưa những ánh sáng lấp lánh đã nuôi dưỡng những giấc mơ xuyên suốt thời trẻ tuổi vào trong ứng dụng nội thất đời sống. mà tôi tin rằng sẽ giúp tôi trang trải phần nào chi phí duy trì không gian Himiko. Người đầu tiên mua tác phẩm Những giấc mơ xưa từ khi tôi còn chưa khai mạc triển lãm “Những giấc mơ xưa”, chỉ mới đặt vào khung cửa sổ của Himiko, như một phần tiếp diễn cùng các nghệ sĩ trẻ Sài Gòn trong dự án nghệ thuật TIẾP DIỄN (kỷ niệm Himiko tròn 5 năm, với 13 triển lãm cá nhân). Đó là một chị người Châu Âu đang sống tại Sài Gòn. Và rồi những người bạn đến nhà chị đã để ý tới khung cửa sổ “Những giấc mơ xưa” đó, và, khách hàng lớn nhất, tố chức đã mua bộ tác phầm đầu tiên trong dự án “COME-OUT” của tôi là POST-VĨ ĐẠI, một tổ chức đầu tiên sưu tập tác phẩm của các nghệ sĩ đương đại ở VIỆT NAM với nguyên cách tố chức rất bài bản. Đây cũng là nơi tổ chức dự án phim tài liệu nghệ thuật mà chị vừa đặt câu hỏi. Rồi một chủ nhà hàng người Pháp, từng là người đầu tiên mua tác phẩm trong CLOSER ở nơi chốn đầu tiên của Himiko visual café – Huỳnh Tịnh Của. Là người đầu tiên dán nơ đỏ trên khung cửa nhỏ trong khai mạc triển lãm “Những giấc mơ xưa” Và ông ấy cũng giới thiệu không dưới 3 người mua tác phẩm của tôi, cũng như, đã gởi tặng1000USD qua anh tôi khi tôi vào bệnh viện lần thứ 2 để vá sọ

3/ Vì sao chị không ở quận 8 nữa, mà chuyển về quận 3, dù trong tình trạng thuê nhà và điều trị chứ chưa hoàn toàn đủ sức khỏe để quay lại sáng tác.

Ở quận 8, chị tôi cho tôi toàn quyền sử dụng tầng trệt để làm studio. Nhưng vì công việc của tôi nhiều khi bày biện lung tung, mà con chị còn nhỏ, không thể cấm mấy cháu đụng vào, cũng như, người trong nhà tôi không thể hiểu những trạng thái hông giống bình thường đôi khi tôi rớt vào. Chẳng hạn như khi tập trung sang tác, tôi sẽ dễ trở nên cáu gắt quạu quọ nếu có ai đó lôi tôi ra khỏi sự tập trung. Và một phần quan trọng nữa là, tôi muốn tái hiện lại một góc nhỏ Himikocafe cho vài người khách nhớ về không gian ngày cũ. “Một buổi chiều xám, nặng trịch thế này, em đến phòng triển lãm. Đứng đó ngắm “Những giấc mơ xưa”, khóc lặng lẽ như khóc tiếc một người thương xa khuất”. có người trẻ nhắn cho tôi như vậy. Trong những dòng ghi lại trong quyển sổ của Himiko, tôi thường đọc thấy những sẻ chia tâm trạng, và vui, khi Himiko có sự đồng cảm từ những tâm hồn đẹp.Tôi đặt một góc nhỏ, thật nhỏ của Himiko visual café trong studio làm việc của mình ở quận 3, trước là dành cho vài người trẻ có nhiều đồng cảm và sau cũng sẽ tiện cho những ai quan tâm đến tác phẩm của tôi ghé xem. tác phẩm trong “những giấc mơ xưa” ngày đó đã được không dưới 5 người mua. Và bạn bè của họ hỏi về, họ lại dẫn đến. 

Về đây, tôi muốn tiếp tục công việc sáng tác của mình để không bị đứt đoạn sau khoảng thời gian nửa năm tôi đã lỡ nhịp.

4/ Nói 1 chút về tai nạn, chị nghĩ gì về tai nạn của chị, nó có phải là tai nạn lớn nhất, làm thay đổi cuộc đời chị theo hướng xấu? Chị đã thay đổi như thế nào sau tai nạn?

Đồng ý rằng đó là một tai nạn lớn nhất từ khi tôi sinh ra. Nhưng tôi không nghĩ nó làm cuộc đời tôi theo hướng xấu. Ừ thì kiếp nạn này này có làm tôi chựng lại và lỡ một chút nhịp đời. nhưng đồng thời, đã cho một một trải nghiệm quý giá mà không mấy ai có  được trong cõi người này. Đó là nguồn năng lượng quý giá mà tôi nhận được từ những người bạn trong thế giới ảo. Và nguồn năng lượng tuyệt vời của tình yêu thương. Trong thời gian chưa mở mắt, mọi người đang lo lắng vì bác sĩ tiên lượng Glasgow, thang điểm Glasgow của tôi là 3/15 ( thang điểm đánh giá tri giác của bệnh nhân, 3 điểm là thấp nhất), nhưng đó là thời điểm tôi nằm mơ, thấy mình đang đi trong một chuyến tàu lạ, nói 

những ngôn ngữ lạ. Khi đó, tôi có nghĩ về người yêu, và nghĩ, nếu có người đó ở cạnh, tôi sẽ hiểu hết những điều đang diễn ra. Và kỳ diệu thay, ngay trong thời khắc nghĩ về đó, cũng là thời điểm người ấy bỏ học ở Sing, về trực trong bệnh viện, canh những  lúc không có người vào thăm là vào ngồi nói chuyện cùng tôi, nói cho tôi nghe những gì hai người đã dự định cùng nhau. Tôi bắt đầu tin vào sự nối liền giữa hai miền tâm thức giữa những người yêu thương. Bắt đầu tin vào những năng lượng tích cực mà con người có thể cùng nhau truyền vào đời sống này.

Sau này khi tỉnh lại, tôi có đọc được gần hết những lời kêu gọi tôi quay trở lại từ những người bạn trên thế giới ảo. Có anh, còn nhắc nhở mọi người đừng quên gọi tôi quay trở lại. Có những hành động thiết thực từ những người bạn cấp 3, đại học, những người trên FB, đã giúp người nhà tôi tin rằng, tôi là một nghệ sĩ trẻ được nhiều người yêu quý, chứ không hoàn toàn là nghệ sĩ nổi loạn vì đã vượt qua truyền thống nghề giáo như mọi người trong gia đình. Giúp tôi nhận ra những giá trị thật hiện hữu rõ rang trong thế giới ảo. Cũng như giúp tôi nhận ra tình yêu thương của anh chị, khi mọi người đã dốc hết lòng để cùng nhau kéo tôi trở lại cõi người này. Như hai người chị ở quê (Mỹ Tho) đã xin nghỉ phép bất thường (một chị là hiệu phó trường PTCS) để lên Sài Gòn túc trực giai đoạn tôi chưa tỉnh nhưng cứ vô thức đưa tay giựt ống thở.

Việc thay đổi nếu có, chỉ là giọng nói tôi trở nên ngọng nghịu, đớt đớt, và có những phản ứng như một đứa trẻ. Những ngày đầu xuất viện, khi người y sĩ Đông Y châm cứu cho tôi có nói rằng tôi về làm trẻ sơ sinh, vừa lăn con xoay massage vết thương vừa nói : “ phải dỗ dành nó, xoa dịu nó để nó nhận ra nhau và chấp nhận nhau...", tôi có hơi hoài nghi. Nhưng khi chínhmình trải qua những xung động tâm lý mà khi chưa bị tai nạn, đều là những chuyện tôi có thể kiềm chế được, và rất hiếm khi để người ngoài nhìn thấy. Và đến  khi đọc TAI BIẾN NÃO VÀ SỰ PHỤC HỒI của tiến sĩ Jill Bolte, rằng, người bị chấn thương não thường trở lại từ đầu như một đứa trẻ, vì chính cô ấy cũng trải nghiệm trực tiếp sau một cơn tai biến não, thì tôi mới biết rằng, đó chính là một trạng huống thường gặp ở người bị chấn thương não. Mới hiểu về tâm lý người bệnh như những cảnh thường thấy trong phim Hàn Quốc.

 5/ Việc chữa bệnh, các di chứng sau tai nạn giao thông hiện tại như thế nào? 

Tôi đã gần như đi lại, làm việc, tư duy bình thường. chỉ còn mỗi việc ảnh hưởng đến nhan sắc (nếu có, cười lớn), thẩm mỹ. Ngày trước, má tôi có nói với chị tôi ráng lo sao cho tôi trở lại như cũ để còn có gia đình. Tôi có nói với má, miễn sao đôi tay tôi còn, đôi mắt tôi nhìn thấy được thì tôi không còn quan tâm gì hơn. Nhưng sau đó có một chị dạy Yoga, từng đến Himiko một lần (nhưng không gặp

tôi), đã gởi message trên FB nói mỗi tuần đến trị tình nguyện cho m 2 ngày 1 tuần, sau đó, chị tự tăng số ngày lên gấp đôi. Từ Chị m mới cảm nhận thấu đáo về những nguồn năng lượng con người truyền vào hành tinh này. Chị truyền cho tôi nguồn năng lượng tốt từ giữa tháng 5 tới giờ (mỗi ngày tới bấm huyệt, massage mặt và dạy mình luyện mắt, cân bằng hơi thở). Mỗi lần nghe tiếng xe cấp cứu, Chị nói, khi đó, em hãy cầu mong cho người bị thương bình an, nghĩa là em đã truyền đi một năng lượng tích cực.... Rồi vừa mới đây chị liện lạc được với Thầy, chị mời được Thầy chị tới day ấn huyệt cho tôi. Hiện Thầy và chị thay phiên nhau mỗi ngày đến day ấn huyệt và nắn lưỡi cho tôi. 

6/ Khi nào chị tiếp tục come out II, sự thay đổi, mới mẻ gì không? 

Come-out II mới là phần quan trọng nhất trong dự án nghệ thuật “NGOÀI SÁNG” của tôi. Vì “NGOÀI SÁNG ” (I) chỉ như là một thể nghiệm, ở đó, tôi làm nháp cho những người mẫu tình nguyện biết cách thể hiện cũng như sắp đặt của mình là như thế nào. Và quan trọng vẫn giữ nguyên tinh thần nguyên bản của COME-OUT I, tôi ghi lại một góc  khuất nội tâm thu nhỏ của người mẫu, hoàn toàn không sắp đặt, không can thiệp, không đụng chạm vào.

7/ Himiko đã xóa sổ?

Ồ không. Chỉ là tạm đóng cửa thôi. Sao mà xóa sổ được, khi mà vẫn còn một góc nhỏ tái hiện lại trong studio làm việc của tôi? Vẫn còn một không gian sâu kín cho những người trẻ thu mình vào mỗi khi hoang mang. Chắc là khoảng 2 năm sau, là Himiko có thể sẽ quay trở lại.

8/ Chị đã đánh mất ngọn lửa của mình sau tai nạn chưa? 

Tôi nghĩ, chỉ là tạm thời lạc mất. Chuyện này hoàn toàn không thể đoán định được. Vì những diễn biến tâm lý phức tạp của một người đang trở về giai đoạn trẻ nhỏ mà tôi cũng mới vừa nắm bắt được chứ cũng chưa hoàn toàn kiểm soát, làm chủ tâm lý mình. Chưa kể, ngày cũ khi còn khỏe mạnh, diễn biến tâm lý cũng là một trong những xung động mà tôi khó làm chủ. Khi đó tôi vẫn nhiều tự ái rồi, nói chi bây giờ, cộng thêm những xung động ngoại biên vầy.

9/ Quán Thị giật nợ bà hả? Kể tôi nghe về vụ này nè? 

Này là show thiết kế, set-up quán café-bar đầu tiên mà tôi nhận. Vì nghĩ, có thể giúp đỡ lo nghĩ tiền thuê không gian Himiko được trong vài tháng. Và cũng muốn chứng minh, nghệ sĩ không chỉ nghĩ việc trên trời mà xa rời đời sống. Khu phố đó cũng là một khu phố năng động, tôi muốn đưa vào đó giá trị một không gian cũ xưa giữa lòng phố Tây năng động. cũng như, khả năng kết hợp những khả năng ứng dụng thẩm mỹ vào đời sống của vài người bạn họa sĩ. Người chủ đó cũng từng rất tuân theo hợp đồng, đưa đầy đủ theo từng tiến đoạn thi công để tôi có tiền mua vật liệu. Chỉ là, giai đoạn cuối cùng, khi còn 20% nữa, thì họ nói không còn khả năng. Có thể là vì tôi đã đổ hết tâm huyết  vào, chụp ảnh, post chi tiết từng giai đoạn thi công để mọi người thấy rõ khả năng  biến đổi một không gian của dân Mỹ Thuật, cho nên, tôi bảo họ ký tên vào giấy xác nhận nhờ tôi đứng ra vay giùm người quen hơn hai trăm triệu với lãi suất ngân hàng để trả tiền cho thợ thi công và đóng thêm quầy bar và một số bàn ghế để có thể đi vào hoạt động. (vì thợ thi công bảo không trả đúng thời gian, họ sẽ ra dàn ngang trước cửa quán cho đến khi nào trả đủ. Tôi không muốn nghệ sĩ mang tiếng hành xử giang hồ vậy, nên ráng đi vay từ người quen, rồi sẵn họ nhờ tôi mượn thêm tiền đặng làm quầy bar, ghế). Nhưng từ một sai lầm trong việc vay tiền, người chủ khi đó đã phải sang lại không gian cho chủ mới và bỏ đi mất. khi đó, người bạn cùng làm với tôi có đòi chạy ra chở hết bàn ghế về, nhưng vì tôi không muốn mang tiếng, lại đứng ra cản. rồi dùng tiền bán tác phẩm mình ứng ra cho bạn phần của bạn cũng như trả hết nợ tồn động của 5 năm duy trì Himiko.  Chỉ tiếc một điều, một người quen đã giới thiệu tôi cho người chủ đó, đã đổ thừa vì tôi không chịu ngưng lại khi tiền thi công đã đứt, nên họ càng lún sâu vào nợ nần. Tôi chỉ không hiểu. khi đi vào hoạt động, nơi đó là không gia nổi tiếng nhứt khu phố đó vì sự tấp nập ra vào của khách, mà sao họ lại để ra nông nỗi vậy.

Thật là may, khi tai nạn xảy ra là tôi vừa dứt hết nợ cũ. Nhưng đồng thời lại mang gánh nợ ân tình to lớn từ mấy chị, và vài người từ trên không gian ảo.